Қазақша күрес – ұлттық спорт, ұлттық тәрбие

Қазақша күрес – қазақ халқының ғасырлар бойы сақтап келген ұлттық спорт түрі. Бұл күрес түрі – тек физикалық ғана емес, рухани тәрбие де бере алатын ерекше өнер. Қазақша күрес – ұлттық бірегейлікті, ерлік пен батырлықты, шыдамдылық пен төзімділікті дәріптейтін, біздің ата-бабаларымыздың өмір салтын көрсететін спорт түрі болып табылады.

Қазақша күрестің тарихы тереңде жатыр. Ерте замандардан бері атқа мінген батырлар мен сарбаздар бір-бірімен жекпе-жекке шығып, өздерінің күш-қайратын, ептілігін, батылдығын сынаған. Әсіресе, көшпенді өмір салтымен айналысқан қазақ халқы үшін күрес – тек спорт емес, өмірдің өзі болды. Тіпті, қазақ халқының дәстүрінде әртүрлі мейрамдар мен тойларда күрес өткізу маңызды орын алған. Мысалы, Наурыз мерекесінде немесе ел қорғаушылар күні сияқты күндерде күрес дәстүрге айналған.

Қазақша күрестің басты ерекшелігі – онда тек күш қана емес, ақыл мен техника да маңызды. Күрес барысында қарсыласты техникамен ұтып шығу, дәл уақытында шешім қабылдай алу маңызды. Қарсыластың жүгіріп кетуін, қалғып кетуін немесе артық әрекет жасауын күтпей, қысқа уақытта өз қадамыңды жасап, ұтымды әдіс қолдану керек. Бұл дегеніміз – қазақша күрес адамның физикалық ғана емес, психологиялық тұрғыдан да дамуын қамтамасыз етеді.

Қазақша күрес тек қана физикалық күшті дамытатын спорт түрі емес. Ол жастарды ұжымдық тәртіпке, сабырлыққа, өзін-өзі бақылауға, адалдыққа тәрбиелейді. Күрес кезінде әрбір спортшы өзін жақсы жағынан көрсету үшін, әділ болуға тырысады. Бұл ұлттық спорттың маңызды құндылықтарының бірі болып табылады. Сонымен қатар, қазақша күрес саламатты өмір салтын қалыптастырады, дене шынықтыруды арттырады және денсаулықты нығайтады.

Қазақша күрестің тағы бір ерекшелігі – оның адамдар арасындағы қарым-қатынасты жақсартатындығы. Бұл спорт түрінде екі қарсылас тек жекпе-жек өткізіп қана қоймай, бір-біріне сыйластық танытады. Күрестің соңында екі жағы да бір-бірін құшақтап, достық қарым-қатынас орнатады. Бұл да қазақ халқының ұлттық ерекшелігі мен қонақжайлылығының көрінісі.

Қазақша күресті мектептерде дене шынықтыру сабағы ретінде өткізу оқушылардың дене дамуына, белсенді өмір салтына қызығушылығын арттырады. Бұл спорт түрі балаларды жастайынан шынықтырып, болашақта белсенді, денсаулығы мықты азамат болып өсуіне көмектеседі. Күрес барысында оқушылар тек физикалық қана емес, моральдық тәрбие де алады. Олар тәртіпке, бірлікке, өз-өзін бағалауға үйренеді.

Қазақша күресті әлемдік аренада танымал ету және басқа халықтарға таныстыру – еліміздің мәдени мұрасын сақтау және насихаттаудың маңызды жолдарының бірі. Бүгінде қазақша күрес халықаралық деңгейде кеңінен дамып келеді. Әлемдік аренада қазақ балуандарының жеңістері еліміздің абыройын арттырып, ұлттық спорт түрін танытуға үлес қосуда.

Қорытындылай келе, қазақша күрес – тек физикалық дайындықты ғана емес, ұлттық рухты да көтеретін спорт түрі. Ол балаларды ұлттық құндылықтарға, адалдыққа, өз еліне деген құрметке тәрбиелейді. Қазақша күресті дамыту арқылы біз ұлттық спортты сақтап қана қоймай, әлемдік деңгейде еліміздің мәртебесін арттыра аламыз.

АКЖАРОВ  Мұңайтпас  Хайлиуллаұлы,

Түркістан облысы, Шардара ауданы,

«Сырбек Каттебеков» атындағы жалпы білім беретін мектеп

Дене шынықтыру пәнінің мұғалімі