Сырбай Мәуленов

Сонау Туран ойпатынан бас алып,
Өзен болып айрыларда жасы ағып,
Торғай бір күн таңмен бірге аттанған
Ұзатылған қыз сияқты жасанып.

Бұлттың көлі орын теуіп жапаннан,
Жалпақ дала найзағайдан от алған.
Көк темірлі қақпасы деп Торғайдың
Бүкіл дала бір есіммен аталған.

Ғафу Қайырбеков

Сүйікті Торғай,
Сүтіндей болған анамның,
Осынау жаста
Арнадым өлең саған мың.
Ең үлкен менің
Дастаным жазған — өзіңсің,
Атыңды жырдан
Тастамай жүрген балаңмын.

Ұлт ұстазы Ахаңның табаны тиген топырақ

Торғай – қазақ әдебиеті мен мәдениетінде өшпес із қалдырған Алаш ардақтылары — Ахмет Байтұрсынұлы мен Міржақып Дулатұлының, Сейіт Кенжеахметов, Ғафу Қайырбеков, Сырбай Мәуленов, Шәміл Мұханбетжанов, Қайнекей Жармағамбетов, Нұрхан Ахметбеков, Болат Хамзин, Кенжеғали Сағадиев, Қоғабай Сәрсекеев секілді нарқасқалардың туған өлкесі.
Жазира сахара даламыздың қай тұсын алсақта, қойнауы тұнған тарих. Сол тарихты оқырмандарымызға кеңінен жеткізу үшін еліміздің аймақтарындағы ерекше құрылған ауылдармен таныстырмақ ниеттеміз.Жоғарыда қос ақынның өлеңі туған жері Торғайына арналса, тарихи деректерде ерте заманда (14 ғасырдың ақыры – 15 ғасырдың басы) – ақынжырау, би, философ, Әз Жәнібек ханның ақылшысы болған Асан қайғы (Хасан) СәбитұлыТорғай өзеніне қарап:  «Ақсуың бал  татитын, ақ шабағын май татитын  екен» — деп тамсанған екен.

 *« 1283 жылы Италия саяхатшысы Рубик Еділден бастап, Жайықтың жоғары жағынан Созақ, Құмкент арқылы Іле қаласына дейін жүріп өткені сол заманның өзінде-ақ Торғай даласы байтақ елдің шежіремсінің бір бөлшегі екенінің дәлелі.

Торғай бүгінде, Қостанай облысы, Жанкелді ауданының орталығы. Мекеннің бар тарихы сақталған «Торғай музейлер кешенінің» директоры, «Үздік өлкетанушы» төсбелгісінің иегері, «Мәдениет саласының үздігі», Республикалық балалар жобасының үздік авторы СӘРСЕКЕЙ  Гүлбану Қулетқызымен онлайн байланысқа шығып, ауыл тарихымен жақыннан танысқан едік. Биыл музей облыстық «Рухани қазына 2022 байқауына» қатысып, «Үздік музей» аталымына ие болды.

Гүлбану Қулетқызы:

—»Қазақстанның киелі жерлері» картасына біздің ауданнан енген 7 қасиетті жер туралы мағлұмат бар.  Атап айтсам: Албарбөгет бөгеті (Көкалат ауылы); Міржақып Дулатұлы кесенесі (Бидайық ауылы); Баймырза әулие мазары (Қалам-Қарасу ауылы), Қазыбай әулие мазары (Аралбай ауылы); Тілеп әулие мазары (Жыланшық өзенінің бойында); Ахмет Байтұрсынұлының үйі (Ақкөл ауылы); 1916 жылғы Татыр шайқасы белгісі (Жаркөл ауылы). 2019 жылы киелі орындар қатарына Шұбалаң ауылындағы Бейсен батыр кесенесі енгізілді.

2011 жылы «Мұражай – тарих пен бүгінгі күннің феномені ретінде» атты халықаралық мұражайтанушылар форумы аясында өткізілген «Үздік ауыл мұражайы» байқауының жеңімпазы атандық.

Аудан орталығында Шақ­шақ Жәнібек батырға, Алаш арыстары А.Байтұрсынұлы мен М.Дулатұлына, Ы.Алтынсаринге, Ә.Жанкелдинге арнал­ған музейлер және халық ақыны Н.Ахметбековтің музей–үйі бар.Әрқайсысында тарих қойнауының тылсым сырлары тұнып жатыр. Оның ал­ғашқысы Ә.Жанкелдин му­зейі­ 1984 жылы ашылса, төрт жылдан кейін Ы.Ал­тынсарин мемориалды-педа­гоги­­калық мұражайы келу­ші­лерді қа­былдады. Тәуелсіздік жа­рия­ланған жы­лы Алаш арыстары Ахмет Бай­тұрсынұлы мен Міржақып Дулатұлының әде­би мұра­жайының тұсауы кесілді. 1993 жылы Шақшақ Жә­ні­бек батырға арналған рухани шаңы­рақ пайдалануға берілді.

1864 жы­лы салынған Тор­ғайдағы тұңғыш Ыбы­рай мектебі түлек­терінің үндеуінің ар­қасында 1988 жылы білім ошағы қалпына келтіріліп, ме­мориалды-пе­дагогикалық мұражай болып ашылды. Тағы бір мұражай Тәуелсіздігімізді алып, етек-жеңімізді жия бастаған тұс­та, кешегі жаугершілік заманда қа­­зақ­­тың төрт тірегінің бірі болған Шақ­­шақ Жәні­бек бабамыздың 300 жыл­дық мерейтойы қарсаңында, Торғай хал­қының өз қаражатымен салынып, ашылды.

Бұл мұражай ХVІІІ ғасырдағы жоңғар шап­қыншылығы кезіндегі «Алқакөл сұлама, Ақтабан шұ­бы­рынды» қасіретін көз алдына әкелетін «Аңырақай шай­қасы» диарамасы мен Жәнібек баба­мыздың өмір жолы, жазған хаттары, бабасы Шақшақ баһадүр ұстаған тудың қиындысы, «Тар­хан» атағын алғандағы жарлық пен зират басынан әкелінген топырағы, ба­тыр жөнінде жазылған кі­таптармен то­лықтырылған.

Шолпан Ахметқызы мен Гүлнәр Мір­­жақыпқызы — Ахаң мен Жақаңның ақ­талуына байланысты 1991 жылы Тор­ғайда өткен Республикалық ғылыми –тео­риялық конференцияға арнайы ке­ліп қатысқанда, қасында жүріп қызмет етіп едік. Сол кісілердің де мұражайға сыйы молынан болды. Ең кереметі қос арыстың нақты қолданған заттары мен шығарған кітаптарының сирек кез­десетін нұсқаларын сыйлауы – ба­ға жет­пес құндылық еді. Мына мы­салды айтсақ, көзсіз ерлікке пара-пар оқиғаға тәнті боласыз. Гүлнәр апамыз қиын-қыс­тау кезде әкесінің дү­ниелерімен қатар, атасы Ахметтің 4-кітабының түп­нұсқасын Орынбор­дан Мәскеуге көшіп бара жатқан та­тар көршісіне аманаттап табыстаған екен. 52 жыл бойы оған алыс­тан ақысын жі­беріп отырып, 1990 жылы ғана Ал­матыға алып келіп, келесі жылы Тор­ғайдағы мұражайға өткізді.

Енді бесінші мұражай туралы да қыс­қаша таныстыра кетейік. Ол Торғай­дың топжарғаны, айтыс дүлдүлі Нұрхан Ахмет­бековтің музей-үйі 1983 жылы ақын­ның 70 жылдық мерейтойында ашы­­лып, бүгінге дейін халыққа қызмет етіп келеді

Торғай музейлер кешенінің қызметкерлерінің әр күні тынымсызеңбекпен жалғасады. Атқарылып келе жатқан шаралардың барлығы да – бүгінгі өскелең ұрпақ үшін, сол жасөспірімдердің болашағына арналуда.

 Әңгімелескен: Ж.Кучукова

 

   Әнел 34 километрді еңсеру үшін 19 сағат 18 минут жұмсады және ол осы қашықтықты тоқтаусыз жүзіп өтті.

НҰР-СҰЛТАН, 13 тамыз – Sputnik. 2022 жылдың 5 тамызында Батыс Қазақстан облысының орталығы — Орал қаласының тумасы Әнел Сытдықова Калифорниядағы Санта-Каталина аралы мен Ранчо Палос Вердес қаласының жағалауы арасындағы бұғазды жүзіп өтті.

Журналистерге берген сұхбатында Әнел жүзу қиын әрі күтпеген жайтқа толы болғанын айтты, деп хабарлайды «Мой город» порталы.

  • Мен тезірек жүзуді жоспарлағанмын, бірақ қиындықтарға тап болдым. Күшті ағыстар, толқындар, қарсы жел болды. Жарыс қарсаңында мен көп жүзгеніме қарамастан, аздап қобалжыдым. Бұл бұғазда акулалар бар. Мен жарыс күні олармен бетпе-бет кездесемін бе деп қорықтым», — дейді ол.

Жүзу жарысы сағат 23:00-де басталып, Әнел 19 сағаттың жетеуінде қараңғыда жүзген. Осы уақыт бойы оны бақылаушылар қадағалап отырды.

Марафон шарттарына сәйкес қайыққа қол тигізуге болмайды, жүзу кезінде тек шомылуға арналған арнайы киім, бас киім және көзілдірік киюге болады. Әр жарты сағат сайын сұйық тағамды жеуге рұқсат етілді. Әнелге мұндай тағамды оның жанында ескекті қайықпен жүзіп отырған достары беріп отырды.

«Әнел сегіз жыл бойы марафон жүзуімен айналысады. 30 жасында Әнелдің балаларының жүзу бойынша нұсқаушылары оған жаттығуға қатысуды ұсынған. Қазір оны ресейлік маман Сергей Ленивкин жаттықтырып жүр. Ол онлайн режимде тапсырмалар жіберіп, шәкіртімен бірге жүзу әдіс-тәсілдерін талқылайды. Әнел күн сайын 2-3 сағатын суда жүзуге арнайды», — деп жазады портал.

Журналистерге берген сұхбатында Әнел үй шаруасы мен жұмыс, аналық міндеттер және хоббимен үйлестіру оңай емес екенін айтты. Өйткені ол күйеуінің бизнес-жобасындағы жұмыс пен тігін, тоқыма және аспаздық бойынша сүйікті ісін қатар алып жүруге тырысады.

  • Мен тіпті кешке емін-еркін теледидар көре алмаймын, себебі уақытым тым тығыз», — дейді Әнел.

Әнелдің үш ұлы бар. Қазір қазақстандық марафоншы отбасымен бірге Англияда тұрады және ол Жапония мен Жаңа Зеландияға баруды жоспарлап отыр. Ол өз саяхатын жүзумен ұштастырып, демалуды көздеп отыр.

 

СҚО әкiмi жұмыс бабымен Уәлиханов ауданына барды. Бұл жайында облыс әкiмi Құмар Ақсақалов әлеуметтiк желiдегi парақшасында жазды.

«Уәлиханов ауданында 2019 жылы ашылған ортағасырлық «Қызылоба мазарына» бардым. Үш  жыл бойы қазба жұмыстары жүргiзiлiп, құнды жәдiгерлер табылды. Атап айтқанда, 14 ғасырға жататын күмiс монеталар, алтын бұйымдар, керамика, мазарлар мен пештер», — деп жазды өңiр басшысы.

Бұл Солтүстiк Қазақстан аумағында Алтын Орда қоныстарының болғанын дәлелдейдi. Қазiр тарихи ескерткiштi сақтап қалу үшiн музейлендiру жұмыстары жүргiзiлуде.

«Кешқұрым облысымыздың шалғайда жатқан ауылдарының бiрi — Береке мен Қулыкөлге барып, тұрғындармен кездестiм. Кездесуде жол, су, интернет мәселелерi көтерiлдi, барлық мәселелер бақылауға алынды. Биыл Қулыкөлде iшкi жолдар жөнделiп, ауыл клубы жаңартылуда», — дедi СҚО әкiмi.

«Tartylfest» турникке тартылудан республикалық фестиваль өтті.

Оралдық Айару Кукузова бес жаста. Айару турникке сегіз рет тартылды. Анасы Индираның сөзіне қарағанда, қызын турникке тартылуға әкесі Азамат үйреткен. Айару сонымен қатар бимен шұғылданады. Ән де салады, деп хабарлайды inbusiness.kz тілшісі Қазақпарат агенттігіне сілтеме беріп.

Айта кету керек, қалада «Tartylfest» турникке тартылудан республикалық фестиваль өтті.

Көпшілікті жеті жасар Ислам Қауыс та қатты таңғалдырды. Ол турникке 23 рет тартылды. Облыс орталығынан 500 шақырым қашықтықта орналасқан Бөкей ордасы ауданынан келген ол хабарды кештеу естіп, 15 күн ғана жаттыққан. Балақай қазақ күресінен облыстық жарыстарда жүлде алып жүр.

 

Фото: inform.kz

Вице-министр жауап берді.

Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі вице-министрі Асхат Оразбек «Цифрлық Қазақстанға қарай» форумы аясында 5G технологиясы елімізде қашан қолжетімді болатынын айтты деп хабарлайды KAZ.NUR.KZ тілшісі.

Асхат Оразбек осы уақытқа дейін 5G технологиясы еліміздің бірнеше қаласында пилоттық режимде енгізілгенін айтты. «Биыл біз аукцион өткіземіз және сол аукционда бірнеше елдімекенді қамтуға міндеттеме болады. 5G-дің қазіргі нұсқасында барлық елдімекенді тұтастай қамтуға мүмкіндік бермейді. Сондықтан қамту аумағына пайдаланушылардың саны көп жерлер енеді. Ондай жерге сауда орталықтары, саябақтар және т.б. жатады. Біз операторлармен бірлесіп жұмыс істеп жатырмыз. Белгілі болған соң, біз бұл технологияны міндеттемеге қосамыз», — деп түсіндірді ол.

Оның айтуынша, қамту аумақтары туралы шешім 2024 жылы қабылдануы мүмкін. Бұған дейін форум барысында вице-министр биылғы жылы 5G радиожиіліктері бойынша аукцион өткізу жоспарланып отырғанын айтқан болатын. «Аукцион біз жоспарлаған барлық елдімекендерде өтеді. Оған қоса, біз тағы үш республикалық маңызы бар қала мен барлық облыс орталығын қамтитын боламыз. Аукционға дайындық, оның сипаттамаларын, оның ішінде міндеттемелерді әзірлеу бойынша операторлармен жұмыс істеп жатырмыз. Жақын арада барлығын келісіп, процедураны бастаймыз. Бұл технология республикалық маңызы бар үш қалада және Түркістан қаласында пилоттық режимде іске қосылды. Барлығы жұмыс істеп тұрған сияқты. Біз 5G енгізу трафикті тұтынуды, 4.0 индустриясының, яғни смарт үйлердің дамуына әкелетінін түсінеміз. Әрине, бұл жақсы үрдіс. Біз мұны операторлармен бірге жасаймыз, қалай жасау керектігін нақты білеміз. Менің ойымша, алдағы екі жылда халық ел аумағына 5G келгенін сезіне алады», — деді ол.

Автор: Эльмира Асқарқызы

 

WBA Super және IBF нұсқалары бойынша орта салмақтағы әлем чемпионы Геннадий Головкин өзінің жекпе-жектерінің бірін Қазақстанда өткізгісі келетінін мәлімдеді, деп хабарлайды Compas On The Beat Youtube арнасы.

«Менің кіммен, қалай және қайда жекпе-жек өткізетінім жайлы болашаққа үлкен жоспарларым бар. Сүйікті Қазақстаным бар және мұнда жекпе-жек өткізуім керек деп есептеймін! Сондықтан алда үлкен жоспарлар бар», – деп мәлімдеді қазақстандық боксшы.

Айта кетейік, Геннадий Головкин Қазақстанда әзірге бір ғана кәсіби жекпе-жек өткізген. Ол 2010 жылы елордада колумбиялық Нильсон Тапияны үшінші раундта нокаутқа жіберген болатын. Естеріңізге сала кетейік, биылғы жылдың қыркүйек айында Головкин мексикалық Сауль Альвареске қарсы үшінші жекпе-жегін өткізеді.

Автор: Әсел Дағжан,

kaz.nur.kz

Менің әкемнің, мен үшін орны ерекше. Себеб іәкем мен өмірге келіп, көзімді ашқалы бері ештеңені аямады. Біз үшін еңбекетті. Тек қана әкелік мейіріміне бөледі. Кейде кей бір адамдардың әкесінің, анасының жоқ тығына қарап шүкір шілік етемін. Сол кездерде өзімнің шын бақытты екенімді сезінемін. Ал енді бірі әкенің қадіріне жете алмайды, барын бағалай білмейді. Әке қандай болсада қабылдай білу керек. Себебі ол сенің тамырың, әкең! Ол асыл адамның орнын ешкіммен, ешқашан алмастыруға келмейді.

Менің әкем, менің ең биік шыңым, барым, байлығым. Мен өзімді, өзөм ірімді ата-анамсыз елестете алмаймын. Сізсіз әке-ең ақылды, ең шыншыл, Сізсіз әке-ең жақыным, ең сыршыл Шуақ шашқан қашанда асыл жүрегің, Жанымдасың, қамқорымсың білемін. Қабылалғын бала-жүректілегін. Ал әке тәрбиесін ешкім бере алмайды. Әр әке өз баласының жаман болғанын қаламайды.Біз көкке қанат самғасақ, әкемізде бірге тақым қысады,біз мұңайсақ әрдайым қолдау беретін асыл адам.

Менің әкем маған “Ешкімнен ештең еалма”, ”Ұрлама”, ”Тіл қайтарма”-деп өсіруде. Әкем ешқашан дауыс көтерген емес, тек отырған кездерімізде осы сөздерді айтып отырады. Отбасының тірегі, бәйтерегі, ақылшысы, қорғаны- әкем. Әкем байсалды, салмақты, атына лайық адам дер едім. Ол менің тірегім, тіреуім. Мен осы эссені жазу барысында ойландым.Сол кездегі түйгенім: әкемнің асыл жан екенін, мен үшін отқа да, суға да түсуге дайын екенін тереңінен түсіндім,ойландым…

Мен әкемді қатты жақсы көремін.

 

 

 

 

 

 

Аяулым ЗБАЙРОВА,

Кеңес Нұрпейісұлы атындағы

мектеп-лицейінің 10”А”сынып оқушысы

Елімізде оқушылар қандай дерттерге жиіш алдығатыны анықталды

Премьер-министрдің орынбасары Ералы Тоғжанов мектеп оқушылары арасында өткен дәрігерлік тексерулердің негізгі көрсеткіштерін айтты, деп хабарлайды ҚазАқпарат.

«2021 жылы тереңдетілген түрде дәрігерлік тексерумен мектептердегі 2 911 777 бала қамтылуға тиіс еді. Оның ішінде 2 480 540-ы тексеруден өтті. Былтыр Ақмола және Маңғыстау облыстарында оқушыларды медициналық тексеру үлесі төмен деңгейде болды», — деп жазды Тоғжанов депутаттық сауалға жауап бере отырып.

Бұл тексерулерге жасалған талдауға қарағанда, бірінші орында көру органдарының патологиясы тұр. Бұл диагнозбен 2021 жылы 60 490 оқушы, ал 2020 жылы 22 795 бала тіркелді. Оның сөзіне қарағанда, оқушылардың көру қабілетінің нашарлауының негізгі себептерінің бірі — оларды ақпараттық технологияларға, білім беруді компьютерлендіру үрдісіне қатыстыру. Яғни гаджеттер мен ұялы телефондарды пайдалану белсендігінің артуы, әлеуметтік желілер арқылы ақпараттық жүктеменің шектен тыс болуы, көру қабілетін сақтау режимін елемеу сияқты мәселелер бар. Екінші орында жүйке-психикалық ауруы тұр. Бұл ауру түрі 2020 жылмен салыстырғанда 2,7 есеге артқан (2021 жылы – 15 946, 2020 жылы – 5 872). Бұған психоэмоционалды жағдайдың көтерулі, әлеуметтік желі арқылы ақпараттық жүктеменің артуы, гаджеттерге психологиялық тәуелділік, тәулік ішінде дұрыс режимді сақтамау себеп болып отыр. Үшінші орында оқушылардың арқа омыртқасының қисаюы мәселесі бар. 2021 жылы 6 112 балада сколиоз анықталды (2020 жылы — 2517). Осы орайда оқушылардың аз қозғалуы, мектеп жиһазының балалардың жас ерекшеліктеріне қарай сәйкес келмеуі, орындыққа отыру кезінде талап етілетін тиісті ережелерді елемеу және басқа да кемшіліктер әсер етіп отыр.

Автор: Жұлдыз Кенжегалиева,

                                                                                                               kaznur.kz

Сүйікті  Отаным

Әні: Шынтемір Мырзамұратовтікі

Сөзі: Алтынхан  Сыдықованікі

Сүйікті Отаным, гүлдеп, жайнаған.

Елімнің  ертеңін ұрпағы ойлаған.

Егемен  елімнің қыраны болып,

Бойымда күш – қуатым қайнаған.

Болашақ күтеді мені алдымнан,

Жетуге армандап, күнде талпынам.

Ержетемін білімді, ғарышкер де боп,

«Елім!» деп туған ұлан мен болам.

Жақсылық тілейсің,  мәпелейсің сен,

Анамдай  мейірімді,  пейілің де кең.

Сүйікті Отаным – Қазақстаным!

Теңелді тереземіз басқа елдермен.

 

Мұхтар ағаға

(28 қыркүйек М.Әуезовтың туған күніне тарту)

Жүзіңізден мейірім нұры тараған,

Қара сөздің пірі деп ел таныған.

Мақтан тұтты ұрпағың атыңызды,

Әдебиет алыбы деп санаған.

Нар тұлғалы адамсыз парасатты,

Шығармаңыз жүректерден орын тапты.

Шет елдің оқырманы қолына алып,

Тәнті болып, талантыңа таңырқапты.

Абай болып жазылған шығармаңыз,

Қазақ болып шарлады жердің жүзін.

Сіз туылған бүгінгі күніңізде,

Мұхтар аға, жыр арнадым өзіңізге!

«Адамзаттың негізі – әйел»деген,

Суреттеп, қыз бейнесін кестелеген.

Шебер тілмен дәл тауып мінездерін,

Қылығын жүз әйелдің әспеттеген.

Зере мен Ұлжан ана тең өсірген,

Үйреткен ақыл – сабыр, пейілді кең.

Ізгілік қасиетті мейірімімен,

Тани білдік Абайды зердесінен.

Бақытсыз қыз тағдыры күйіндірген,

Қосыла алмай жігітке өзі сүйген.

Салтанат, Керімбала, Тоғжандардың,

Махаббатын жырлаумен сүйіндірген.

Қалам тарттың «Қилы заман» соқпағына,

Халқыңның ортақ болып зар –мұңына.

«Қорғансыздың күніне» жаның күйіп,

Зұлымдардың лағнет айттың қорлығына.

Оқырманға таныс қой «Көксерегің»,

Балғын жүрек алданып, не істемедің.

Бағып – қаққан қасқырдың бөлтірігін,

Суреттеуде ешкімге тең келмедің.

Толғанып, тебіренген дала мына,

Мақтанады Абай мен Мұхтарына.

Тұнжыраған заманда жарық күн боп,

Екеуі де нұрын шашқан қазағына.

Әзілхан ағаға

Қош келіпсіз, мектебіме құрметпен,

Жүздесуді күтіп едік, біз көптен.

Ардақты ұлы, халқымыздың аяулы,

Өзіңізге сәлем бердік ізетпен.

Сіз Абайдың сөзін ұғып өстіңіз,

Талай қиын асулардан өттіңіз.

Азаматтық тұлғаңызбен биік боп,

Адамдықтың нәрін бізге септіңіз.

Махаббатты, сезім қылын шерттіңіз,

Сіз көздеген мақсаттарға жеттіңіз.

Оқырманның жүрегіне жол салып,

Мәңгілікке ұмытылмастай еттіңіз.

Біз таласып оқушы едік кітапты,

Сіздің жазған кейіпкерің сияқты.

Жас кезімді есіме алсамғ бір мезгіл,

«Қызыл дәптер» нұр құяды шуақты.

Алдан күттің аяулы ұлды ардақты,

Ибалы қыз мінезге бай салмақты.

Келешекте жарқыратып ұстайтын,

Келеді өсіп жастарымыз жан – жақты.

 

Тұм аға 

Биік ұстап, өлеңді қадірлеген,

Келіп отыр қонақтар қадірімен.

Қош келіпсіз, мектепке Тұман аға,

Халқымыздың құрметі сізге ерен.

Жыр еттіңіз мәңгілік махаббатты,

Табындырып өлеңге адамзатты.

«Өлең» атты өнерді бағалайтын,

Арамызда жандар бар парасатты.

Жыр еттіңіз сезімнің қыл пернесін,

Кірлетпеуді көңілдің терезесін.

Жаны нәзік жандарды аяладың,

Қасиетін адамдық бағаладың.

Тебіренбей бұл жүрек тұра ала ма?

Құштар көңіл өлеңге жұбана ма.

Қызығып бір оқимыз жырларыңды,

Ұзақ өмір сүріңіз Тұман аға!

 

Қазағымның мақтаны

(Мұхтар  Шахановқа)

Қазағымның мақтаны болдың аға,

Бақытыңа алғыстан алдың бата.

Ұлтжандылық сезімге қозғау салып,

Биігіне  қыранша қондың аға!

Ұлтың үшін от болып маздадыңыз,

Желтоқсанда алау болып жанғаныңыз.

Араша боп Аралға шырылдаумен,

Елің үшін тер төгіп, талмадыңыз.

Қайран қалып жүреміз сөзіңізге,

Керемет жыр біздерге кезігуде.

Рухымыз асқақтап тұрсын деумен,

Жас ұрпаңыың  еліктер өзіңізге…

Сізді оқысам сергимін. Көңілденем,

Тұтастығың Қазақстан бөлінбеген.

«Биік болам!» дегенсің Мұхтар  аға,

Жаза бергін осындай өмірлі өлең.

 

Құтты болсын!

(«Ғалым» қазақ ұлттық гимназиясының 20 жылдығына)

Мектебім, алтын ұя – сая бағым,

Бауырыңа ап шәкірттерді аяладың.

Талантты танытумен таң аттырып,

Шығарманың қыр – сырын баяндадым.

Туған тіл, тұнық сезім аялаған,

Туған жер тау самалы аймалаған.

Шәкірттің жүрегінен орын алып,

Аяулы анасындай сая болған.

Құрметпен бас иеміз ұстаздарға,

Жыр жазам олар жайлы ұзақ таңға.

Бақыттың кілті – білім болса егер,

Білімнің нәрі осы ұстаздарда.

Танымал талай жан бар арамызда,

Еңбегі ұшан – теңіз дара тұлға.

Мектепке таңмен келіп, кеш қайтатын,

Қосыңыз, ақындарым оны жырға.

Өнегеңді жалғастырған ел екен,

Ел ішінде арта берсін берекең.

Ұстаздарым, үстем блып мерейің,

Құтты болсын, жиырма жылдық мерекең.

 

СЫДЫҚОВА Алтынхан Есілханқызы

ҚР Білім беру ісінің үздігі, Ы.Алтынсарин, Б. Момышұлы атындағы медаль иегері. Алматы қаласы

Марлен Әлібек Қанатұлы

«Алмат  атындағы  спарткаиада»

Биыл  ҮІІ – рет ұйымдастырылып, ауданаралық, облыстың жарыстарда чемпион атанған командалар мини — футболдан жарыс өткізді.

Қазақ  спортын дамытуға жан аямай үлес қосқан, ауыл жастарының спорттың қалаған түрімен айналысуына мүмкіндік беріп, додалы жарыстарға  қатысуына жол аша білген Алмат Қадыржанұлының есімі ұмытылмақ емес. Талғар ауданының Рысқұл ауылында дүниеге келген. Алаш қайраткері Тұрар Рысқұлов атындағы мектептің түлегі, жоғары білімді Алмат, көзі тірісінде бокс, футболға деген ынтасы бар жастардың басын құрап, жаттығуына жанашыр болды. Олардың тұрақты жаттығуына көңіл бөліп, аудандық, ауданаралық, облыс көлемінде жарыстарға қатысуына көмектесті. Ауыл балаларының босбелбеу болып жүрмеуі үшін спортпен шынықсын деп тыным таппай жүргенде, өз денсаулығының сыр беріп жүргеніне де назар аударуға уақыт таба алмай қалды ма, А.Ахметов 34 жасында мезгілсіз, жүрек талмасынан көз жұмды.

Алматтың қолдауына ие болған кешегі інілері, бүгін ер – азамат болып, «Алмат ағаның спорттағы есімін өшірмей, балалар мен жасөспірімдерге өнеге етеміз!» деген байлам жасап, уәделерінен айныған емес. Осындай азаматтар жарыстың өтуіне өздері қолдау көрсетуде. Және басқа ауыл жастары да осынау игі бастаманы қолдап, алдағы жылдары да  жалғастырмақ. Жастардың өнегелі істері жалғасын тапсын!

    Марлен  Әлібек  Қанатұлы – спартакиаданы ұйымдастырушысы, «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясы» КЕ АҚ қызметкері:

—Алмат ағаның жастар үшін істеген игілікті істері өте көп. Есімін жадымыздан өшірмей, өнегесін жастарға тарату ниетімен спорт сүйер жігіттердің басын құрап, жарыс өткізудеміз. «Алмат аға атындағы еске алу спарктакиадасына» қатысуға шақырғанымызда, қарсылық танытқан жас болмады. Қайта ынталы екенін жылда байқаймыз. Өткен жылы 6 командамен ойын өткізсек, биыл олар 8 — ге жетті. Аға бізді (ауыл балаларын) қолымыздан жетектеп жүріп спортқа қосты. Дайындалуымызға көмектесті. Арнайы киімдер алып берді. Мықты деген командалармен иық тіресе алатын дәрежеге жеткізді. Жарыстардың тізіміне кіруімізге көмектесті. Додаға кешікпей баруымызды қамтамасыз етіп, өз көлігімен тасыды. Ағамыздың жарқын бейнесі көз алдымызда, есімі ардақтала береді. Арамызда жүрсе, бұдан да көп жақсылықтар жасар еді…

Талғар қаласының «Жастар» стадионына келген адамдар арасында оның туыстары, достары мен жанкүйерлері бар. Алмат Қадыржанұлы өзі де спортпен айналысқан. Әлемдік спорттың жанкүйері, соның ішінде, бокс пен футбол жайлы білмейтіні аз деуге болады. Алмат жайлы естелік айтқандар қатарында өз командасын бастап келіп, жастармен бір алаңда бәсекеге түскен.

Мұрат Жұмағұловтың да естелігі аз болмады.

—Алмат інімізбен спорт алаңында таныстық. «Қолымнан келмейді. Бұл менің ісім емес» дегенін бірге араласқан жылдары естімедім. Жастардың басын біріктіріп, жылда өтіп жатқан спартакиаданың маңыздылығын  айтқанда, бауырымыздың өжеттілігін, қайсарлылығын, еңбекқорлылығын, білімділігі мен адам таңдамайтын қасиеттерін өнеге етеміз, — деп марқұмның ата – анасына алғыс айтты.

Футбол алаңында орта жастан асқан азаматтың жастарға жөн сілтеп жүргенін көрдік. Ақсақалдардың бірі ме десек, команда ойын бастар сәтте қақпаға келіп тұрғаны. Қарсыластарының добын бірде – бір рет қақпаға түсірмеген Исмаилов Алимжан Исраилұлы, жарыс нәтижесінде «Үздік қақпашы» аталымына ие болды. Жастар арасында осындай ардақты ағалардың болғаны олардың тәртіпті сақтауына, қызбалыққа салынбауына, өзара сөзге келіп қалмауына – дәнекер жандар дер едік.

Алмат Қадыржанұлының ата – апалары  Әшімов Жақсылық, Рауанова Несіпхан, Аққұлақов Төрехан, Сарсенбаева Ілімхан,  Ахметов Беркінмен зайыбы Гүлмира да жақсы іске жанашыр бола білді.  Жасы жетпістен асса да игі іске бата беріп, тілегін арнайын деп келген Байболат Құрманбаев, ұлы Асхат Ахметовпен келген Доденова Тұрсынхан апаның  да айтқан естелігі көпшіліктің жүрегін елжіретті.

Мемлекеттік Әнұран шырқалып, спартакиадаға қатысқан командалардың футболшылары марапатталды.

Жарысқа Алматы облысының Іле, Еңбекшіқазақ, Талғар ауданы, Алатау ауылдық округінің үздік командалары қатысты.

Жарыс аяқталған соң, марқұмның атына құран – дұға бағышталып, ас берілді.

Ж.Кучукова,

*Суреттерді түсірген: автор