Әлемді сызған адам… бірақ оны көре алмады

Адамзат тарихында әлемді тануға, оны қағаз бетіне түсіруге ұмтылған тұлғалар аз емес. Солардың ішінде ерекше орын алатын есімдердің бірі – Герардус Меркатор. Ол жасаған карта – жай ғана географиялық құрал емес, ол адамзаттың дүниені түсінуге деген ұмтылысының символы іспетті.

Меркатор өмір сүрген дәуір – ашылулар мен ізденістер кезеңі еді. Жердің әр түкпірінен саяхатшылар жаңа мәліметтер әкеліп, белгісіз аймақтар ашылып жатқан уақыт болатын. Осындай кезеңде ол әлемді қағазға түсіруге бел буды. Бірақ ол барлық жерді өз көзімен көрген жоқ. Оның карталары – теңізшілердің әңгімесі, зерттеушілердің жазбасы, ғалымдардың деректерінен құралған үлкен еңбектің нәтижесі.

Соған қарамастан, ол жасаған карта адамзат тарихындағы ең маңызды жаңалықтардың біріне айналды. Меркатор проекциясы теңізде жүзушілерге бағыт табуға көмектесті. Бұл карта арқылы адамдар бұрынғыдан да алыс сапарларға шығып, жаңа жерлерді игере бастады. Яғни, бір адамның еңбегі бүкіл әлемнің қозғалысына әсер етті.

Алайда өмірдің өз заңдылығы бар. Уақыт өте келе Меркатордың денсаулығы сыр беріп, көру қабілеті нашарлай бастайды. Ақырында ол көру мүмкіндігінен айырылды. Бұл – тағдырдың ерекше әрі терең мағыналы ирониясы секілді. Әлемді қағазға түсірген адам, сол әлемді көру мүмкіндігінен айырылды.

Осы жерде үлкен философиялық ой жатыр. Адам кейде өмірін белгілі бір мақсатқа арнайды. Ол мақсатқа жету үшін бар күшін салады, үлкен жетістіктерге жетеді. Бірақ сол жетістіктің шынайы мәнін толық сезініп үлгермеуі мүмкін. Меркатордың өмірі – соның дәлелі.

Бірақ бұл оқиға қайғы емес, керісінше, ой салатын тағылым. Себебі адам өмірінің құндылығы тек нәтижеде емес, сол нәтижеге жету жолындағы еңбекте жатыр. Меркатор әлемді толық көрмесе де, адамзатқа әлемді танудың жолын қалдырды. Оның еңбегі әлі күнге дейін қолданыста, әлі күнге дейін адамдарға бағыт көрсетіп келеді.

Бүгінгі күннің жастары үшін бұл үлкен сабақ. Арман – тек көрумен шектелмейді, оны жасау керек. Кейде сен армандаған дүниені толық сезінбеуің мүмкін, бірақ сенің еңбегің басқа біреудің жолын ашуы ықтимал. Сондықтан әрбір жасалған іс – болашаққа қалдырылған із.

Қорытындылай келе, әлемді сызған адамның тағдыры бізге бір нәрсені үйретеді: өмір – тек көру емес, түсіну. Ал шынайы мұра – көзбен көргенде емес, жүрекпен жасалғанда қалады.

ТАРАС Асемгул,

Атырау облысы, Индер ауданы,

«Бөдене орта мектебінің»  11-сынып оқушысы.

Сурет ru.wikipedia.org сайтынан алынған.