Сурет: ЖИ, жолдаған автор
Климаттың өзгеруі туралы айту бүгін сәнге айналды. Бірақ оны шын мәнінде түсіну, мойындау және әрекет ету – әлі де сирек кездесетін құбылыс. Біреулер үшін бұл жай ғана трендтегі тақырып болса, енді біреулер үшін күнделікті өмірге тікелей әсер етіп отырған шындық. Осы екі ұстанымның арасында қоғамға нақты, дәлелді ақпарат жеткізетін маңызды күш бар. Ол – экологиялық журналистика.
Біріншіден, экожурналистиканың басты міндеті – күрделі ғылыми деректерді қоғамның түсінетін тіліне аудару. Климаттың өзгеруі туралы зерттеулер жиі күрделі терминологиямен сипатталады, бұл көпшілік үшін түсініксіз болып қалады. Бірақ, мысалы, Арктикадағы мұздықтардың еру қарқынын нақты сандармен емес, жергілікті тұрғындардың өміріне тигізетін әсері (мал шаруашылығының қиындауы, ауа райының өзгергіштігі) арқылы суреттегенде, мәселе әлдеқайда түсінікті болады.
Екіншіден, бұл сала жалған ақпарат пен экологиялық мифтерге қарсы күресуі керек. Интернет кеңістігінде климаттың өзгеруі жайлы қате пікірлер кең тараған. Экожурналист мұндай ақпаратты тексерілген деректермен, сарапшылардың пікірлерімен жан-жақты саралап, нақты дәлелдер ұсыну арқылы өзінің әлеуметтік жауапкершілігін көрсетеді. Мысалы, «климаттың өзгеруі – табиғи цикл» деген тұжырымды соңғы жүзжылдықтағы антропогендік эмиссияның рекордтық өсуі туралы статистикамен және ғылыми консенсусқа сүйене отырып жоққа шығаруға болады.
Үшіншіден, тиімді экожурналистика проблемаларды ғана емес, олардың шешімдерін де көрсетуі шарт. Ол азаматтардың күнделікті өміріндегі экологиялық дағдыларды (мысалы, қалдықтарды сұрыптау, энергияны үнемдеу) немесе жаңа технологиялардың әлеуетін насихаттау арқылы қоғамды үмітке және нақты әрекетке шақырады. Бұл тұрғыда жаңалықтар тек қорқыныш тудырып қана қоймай, өзгеріс әкелетін іс-әрекеттерге ынталандыруы тиіс.
Қорытындылай келе, климаттық дағдарыс жағдайында экологиялық журналистика қоғам мен ақпарат арасындағы сенімді көпірге айнала алады. Оның негізгі жауапкершілігі – шынайылық пен дәлдікке ұмтылу, ақпаратты терең талдау және әлеуметтік өзгерістердің қозғаушы күші болу. Тек осылай ғана ақпарат қуатты құралға айналып, экологиялық сананы көтеруге және жаһандық мәселелерді шешуге ықпал ете алады.
АМАНОВА Қазына,
Шымкент қаласы, «132 ЖОББМ» түлегі.
Республикалық «Farabi shakirti» журналы
мен www.farabishakirti.kz желілік басылым
сайтының Жас тілшісі
