Сурет: ЖИ, жолдаған автор
Заманауи әлемде біз бір іске, бір адамға немесе бір идеяға бүкіл болмысымызбен беріліп кететін сәттерді жиі бастан кешеміз. Психологияда бұл — гиперфиксация. Көбіне біз бұл құбылысты кейінірек, уақыт өткен соң, «неге соншалықты көп уақытымды, энергиямды соған арнадым?» деп өкінішпен еске аламыз. Бірақ бұл өкініштің астарында не жатыр?
Гиперфиксация кезінде адам өзінің өмірлік тепе-теңдігін жоғалтады. Біз бір ғана бағытқа — мысалы, мансапқа, белгілі бір хоббиге немесе жеке қарым-қатынасқа — соншалықты беріліп кетеміз, соның салдарынан өмірдің басқа салалары (денсаулық, отбасы, демалыс) назардан тыс қалады.
Өкініш сезімі көбінесе мынадай сәттерде туады: Уақыттың жоғалуы: «Мен осы іске жылдарымды арнадым, бірақ одан не ұттым?» деген сауал адамды мазалайды.Тепе-теңдіктің бұзылуы: Басқа салалардағы прогресстің тоқтап қалуы болашақта өкініш әкеледі. Эмоционалдық сарқылу: Бір нәрсеге тым қатты берілу — сол іс маңыздылығын жоғалтқанда ауыр депрессияға немесе күйзеліске ұласуы мүмкін. Кейде біз бір істі «ер жету», «жетістікке жету» деп қабылдап, оған бүкіл санамызды байлап тастаймыз. Алайда, сол межеге жеткен кезде, ішкі бостықтың орнын толтыра алмайтынымызды түсінгенде ғана өкініш оянады.
Гиперфиксацияның өзі — жаман емес. Ол адамның шығармашылық қуатын, табандылығын көрсетеді. Басты мәселе — оны қалай басқаруда. Саналы шектеу: Кез келген құштарлықты өмірдің мақсаты емес, оның бір бөлігі деп қабылдау. Өміріңізді бірнеше бағытта үйлестіруге тырысыңыз: жеке даму, қарым-қатынас, жұмыс, денсаулық. Нәтижеден гөрі процеске мән беру: Егер іс сізді бақытты етпесе, оған гиперфиксация жасаудың қажеті жоқ.
Өмір — бір ғана нүктеге шоғырлану емес, ол — әртүрлі түстерден тұратын кемпірқосақ секілді. Егер өткеніңіздегі осы өкінішті сәттерге бүгін қарап тұрсаңыз, оны жара ретінде емес, тәжірибе ретінде қабылдаңыз. Өйткені сол гиперфиксация арқылы сіз ненің маңызды, ненің өткінші екенін ажыратуды үйрендіңіз.
ДӘУІРХАН Айнұр,
Алматы облысы, Қарасай ауданы,
«Үшқоңыр орта мектеп – гимназиясының»
11 «Б» сынып оқушысы.
Республикалық «Farabi shakirti» журналы
мен www.farabishakirti.kz желілік басылым
сайтының Жас тілшісі
