Мемлекеттік тілдің мәртебесін арттыру- жастардың міндеті

Ең алдымен, мемлекеттік тілдің қоғамдық қатынастардағы орнына тоқталайық. Ресми құжаттарда, білім беру жүйесінде, бұқаралық ақпарат құралдарында қазақ тілінің үлесі артқаны рас. Соңғы жылдары қазақ тіліндегі контент көлемі көбейіп, жастар арасында тілге деген қызығушылық жандана бастады. Бұл – тәуелсіздік жылдарындағы жүйелі саясаттың нәтижесі.

Алайда мәселенің екінші қыры да бар. Ірі қалалардағы қызмет көрсету саласында, кейбір мемлекеттік мекемелерде, бизнес құрылымдарында қазақ тілінің қолданылу деңгейі біркелкі емес. Кей жағдайда азамат өз елінде мемлекеттік тілде қызмет ала алмай жатады. Бұл – заң талабына ғана емес, азаматтың құқығына да қатысты мәселе. Мемлекеттік тілдің шынайы мәртебесі оның қағаздағы статусымен емес, күнделікті қолданысымен өлшенуі тиіс.

Тіл мәселесі көбіне эмоциямен қабылданады. Бірақ оны тек ұран деңгейінде көтеру мәселені шешпейді. Негізгі түйін – тілдің бәсекеге қабілеттілігінде. Егер қазақ тілі ғылымның, технологияның, бизнестің, заманауи коммуникацияның тіліне айналса, оның қолданыс аясы табиғи түрде кеңейеді. Демек, мәселе мәжбүрлеуде емес, сапалы орта қалыптастыруда жатыр.

Білім беру саласы бұл бағытта шешуші рөл атқарады. Қазақ тілін оқыту әдістемесі заман талабына сай болуы қажет. Тілді тек грамматикалық ережелер жиынтығы ретінде емес, ойлау құралы, заманауи коммуникация тілі ретінде үйрету маңызды. Сонымен қатар қазақ тіліндегі сапалы оқулықтар, ғылыми еңбектер, цифрлық ресурстар көбейген сайын, оның функционалдық әлеуеті арта түседі.

Ақпараттық кеңістіктің ықпалы да зор. Бүгінде жастардың басым бөлігі ақпаратты әлеуметтік желі мен интернеттен алады. Егер бұл кеңістікте қазақ тіліндегі сапалы, тартымды, бәсекеге қабілетті контент жеткілікті болса, тілдің қолданылу аясы кеңейе береді. Соңғы жылдары қазақша подкаст, блог, сараптамалық материалдардың көбеюі – оң үрдіс. Алайда санмен қатар сапа мәселесі де назардан тыс қалмауы тиіс.

Меніңше, тіл мәселесінде қарсы қою емес, біріктіру ұстанымы басым болуы керек. Қазақ тілін дамыту өзге тілдерді шектеу деген сөз емес. Көптілділік – артықшылық. Бірақ мемлекеттік тіл қоғамды біріктіруші фактор ретінде толыққанды қызмет атқаруы тиіс. Ол үшін әр азамат тілге жауапкершілікпен қарауы қажет. Мемлекеттік тіл – тек филологтардың немесе мемлекеттік органдардың емес, баршамыздың ортақ құндылығымыз.

Қорытындылай келе, қазақ тілінің болашағы заңдық нормалармен ғана емес, нақты қоғамдық сұраныспен айқындалады. Егер тіл экономиканың, білімнің, технологияның, мәдениеттің негізгі құралына айналса, оның мәртебесі табиғи түрде нығаяды. Сондықтан мемлекеттік тілдің дамуы – ұзақ мерзімді, жүйелі әрі ортақ жауапкершілікті талап ететін үдеріс. Тіл тағдыры – ұлт тағдыры. Ал ұлт болашағы өз қолымызда.

Жанерке ҚАЛАС,

Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Шәкен ауылы,

«№134-орта мектебінің»11-сынып оқушысы.

Жетекшісі: Өтетілеуов Айдарбек,

 Қазақ тілі және Әдебиеті пәндерінің мұғалімі.