Сурет: ЖИ, жолдаған автор
Қазіргі таңда әлемнің дамуы ғылым мен технологияның жетістіктерімен тікелей байланысты. Күн сайын жаңа құрылғылар, бағдарламалар мен ғылыми жобалар пайда болып, адамдардың өмірін жеңілдетуде. Осындай өзгерістердің негізінде өнертапқыштық ойлау жатыр. Өнертапқыштық — тек жаңа нәрсе жасау ғана емес, қоғамдағы мәселелерге тиімді шешім ұсына білу қабілеті. Бұл бағытта жастардың рөлі ерекше.
Соңғы жылдары Қазақстанда жастардың ғылыми-зерттеу қызметімен айналысуына қолайлы жағдай жасалуда. Мектептерде робототехника үйірмелері ашылып, оқушылар арасында ғылыми жобалар байқаулары тұрақты түрде өткізіліп келеді. Сонымен қатар жоғары оқу орындарында стартап жобаларды қолдайтын арнайы орталықтар жұмыс істейді. Бұл бастамалар жас өнертапқыштардың өз идеяларын жүзеге асыруына мүмкіндік беруде.
Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда жыл сайын мыңдаған оқушы мен студент ғылыми жобалар жарысына қатысады. Халықаралық олимпиадалар мен байқауларда қазақстандық жастардың жетістіктері де аз емес. Мысалы, соңғы жылдары қазақстандық оқушылар экология, медицина, ақпараттық технология және энергетика салалары бойынша халықаралық жарыстарда жүлделі орындарға ие болып жүр. Бұл еліміздегі жас буынның ғылыми әлеуетінің жоғары екенін көрсетеді.
Алайда жастардың өнертапқыштыққа деген көзқарасы әртүрлі. Бір бөлігі инновацияны болашақ мамандығымен байланыстырып, жаңа жобалар жасауға қызығушылық танытса, кейбір жастар өнертапқыштықты тек ғалымдардың немесе инженерлердің ісі деп қабылдайды. Шын мәнінде, шығармашылық ойлау мен мәселені шешу қабілеті кез келген салада қажет. Бүгінгі қоғамда журналист те, мұғалім де, дәрігер де жаңашыл идея ұсыну арқылы өз кәсібін дамытуға үлес қоса алады.
Өнертапқыштықтың қоғам үшін маңызы зор. Біріншіден, ол экономиканың дамуына ықпал етеді. Жаңа технологиялар өндіріс тиімділігін арттырып, жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік береді. Екіншіден, экологиялық және әлеуметтік мәселелерді шешуге көмектеседі. Мысалы, қалдықтарды қайта өңдеу, энергияны үнемдеу немесе ерекше қажеттілігі бар адамдарға арналған құрылғылар жасау сияқты жобалар қоғамның өмір сапасын жақсартады. Үшіншіден, өнертапқыштық елдің халықаралық беделін көтереді және ғылыми әлеуетін нығайтады.
Бүгінде мемлекет тарапынан жастардың инновациялық бастамаларын қолдауға бағытталған түрлі бағдарламалар жүзеге асырылуда. Ғылыми гранттар бөлініп, стартап жобаларға қаржылай қолдау көрсетілуде. Сонымен қатар халықаралық тәжірибе алмасу бағдарламалары жас зерттеушілердің білімін жетілдіруге жағдай жасап отыр. Мұндай мүмкіндіктер жастардың ғылым мен технология саласына қызығушылығын арттыруда.
Қорытындылай келе, өнертапқыштық — елдің болашағын айқындайтын маңызды күштердің бірі. Ал жастар — сол болашақты қалыптастыратын негізгі буын. Сондықтан жас ұрпақтың шығармашылық ойлауын дамыту, ғылыми ізденістерге ынталандыру және инновациялық жобаларын қолдау қоғамның басты міндеттерінің бірі болуы тиіс. Өйткені бүгінгі жас өнертапқыштардың идеялары ертеңгі Қазақстанның дамуына қызмет ететін болады.
НҰРМАШ Нұрай,
Қызылорда облысы, Қазалы ауданы,
Қожабақы ауылы
«№25 орта мектептің» 11 – сынып оқушысы.
Республикалық «Farabi shakirti» журналы
мен www.farabishakirti.kz желілік басылым
сайтының Жас тілшісі