Фото: madeniet_aqparat_ministrligi сайтынан алынды.
Кейде бір адамның сөзі уақыттан да ұзақ өмір сүреді. Ол сөздер оқылып қана қоймайды – сезіледі, ойландырады, жүректің тереңіне сіңеді. Осындай рухани күші бар тұлғалар өз дәуірінің шеңберіне сыймайды, олар уақыттан биік тұрады.
Сирек кездесетін рух иелерінің бірі – Мұхтар Шаханов. Оның поэзиясы жай ғана өлең емес, адамның ішкі әлемін қозғайтын, ойға жетелейтін терең философия.
Оның өлеңдерін оқу – тек әдебиетпен танысу емес, сол дәуірдің шынайы болмысын сезіну. Бұл шығармалар арқылы сен бір кезеңнің тынысын, адамдардың ой-арманын, ішкі күресін анық сезінесің. Әр жолы тарихтың үнін естіртіп, өткен өмірдің шындығына жақындата түседі.
Шаханов шығармалары тек рух пен ойды ғана емес, азаматтық ұстанымды да айқын көрсетеді. Ол қоғамдағы әділетсіздікке бей-жай қарамай, шындықты ашық айтуымен ерекшеленген тұлға.
Оның ең белгілі азаматтық қадамдарының бірі – 1989 жылы Мәскеуде өткен КСРО Халық депутаттарының І съезі кезінде Желтоқсан оқиғасына қатысты шындықты ашық көтеруі болды. Сол кезеңде бұл оқиға бұрмаланып, жастарға әділетсіз баға беріліп жатқан еді. Шаханов нақты деректерге сүйене отырып мәселені көтеріп, істің қайта қаралуына түрткі болды. Нәтижесінде арнайы комиссия құрылып, бірқатар жастардың ақталуына жол ашылды.
Шаханов поэзиясы тек рух пен оймен шектелмей, өмір шындығын да терең бейнелейді. Оның шығармалары адам тағдыры, қоғам шындығы және рухани ізденісті қатар өрнектейді.
Мысалы, оның «Ғашықтық ғаламат» өлеңіндегі жолдар махаббаттың өмір философиясымен астасқан терең мәнін көрсетеді.
«Дәл өзіңдей қайдан ұқсын қайғымды ел,
Ғашық көңіл мәңгі жасыл айдын көл.
Ғашықтықпен өткен күндер ғана өмір,
Ал қалғаны жай күндер.
Көлмен көлдей, таумен таудай теңдесе,
Белдесуге талап қылдым мен неше.
Елу бір жыл ғашық болдым Қорланға,
Елу бір жыл өмір сүрдім, ендеше»,
Бұл жолдардан махаббаттың тек сезім емес, тұтас өмірлік философия екенін көруге болады.
Қорытындылай келе, Мұхтар Шаханов – қазақ руханиятында терең із қалдырған, сөзімен де, ұстанымымен де қоғам санасына әсер еткен ерекше тұлға. Оның шығармашылығы тек әдебиет аясында қалып қоймай, адамды ойлануға, өз-өзіне үңілуге және шындықты тануға жетелейтін рухани күшке айналды.
Мұхтар Шаханов поэзиясы – уақытпен өлшенбейтін құндылық. Ондағы әрбір ой, әрбір жол тек өткен дәуірдің көрінісі емес, бүгінгі күнге де бағыт беретін терең тағылым.Мұхтар Шаханов 1942 жылы 2 шілдеде туып, 2026 жылы 19 сәуірде қайтыс болған.
ҚАНАТҚЫЗЫ Нұрайым,
«№58 Ы.Алтынсарин атындағы шағын жинақты
жалпы білім беретін мектептің» 11 – сынып оқушысы,
Түркістан облысы, Келес ауданы, Бозай ауылы