Сурет: ЖИ, автор редакция.
Әр адамның жүрегінде бала күнінен сақталатын бір арманы болады. Біреу ақ халатты дәрігер болуды, енді бірі ұстаз атануды, тағы бірі өнер жолына түсуді армандайды. Ал менің бала күнімнен көңілімде ерекше орын алған арманым – журналист болу.
Бала кезімде журналистика деген ұғымның терең мағынасын толық түсінбеген шығармын. Бірақ қолыма қалам алып, ойымды қағазға түсіруге, бір нәрсе жазуға, адамдардың әңгімесін тыңдауға қызығатынмын. Теледидардан журналистерді көргенде олардың адамдармен сұхбаттасып, ел ішінде болып жатқан жаңалықтарды халыққа жеткізетініне қызығатынмын. Сол сәттерде бұл мамандықтың менің болашақ жолым болатынын білмесем де, жүрегімде журналистикаға деген алғашқы қызығушылық қалыптасты.
Уақыт өте келе бала күнгі қызығушылығым үлкен арманға айналды. Ал арман келе-келе мақсатқа ұласты. Қазір мен журналистика мамандығына жай ғана қызығып қоймай, осы бағытқа қарай нақты қадам жасап келемін. Мақала жазып, түрлі тақырыптарды зерттеп, өз ойымды қағаз бетіне түсіруге тырысамын. Әр жазған мақалама мен тек мәтін ретінде емес, болашақ мамандығыма жасалған кішкентай қадам ретінде қараймын.
Мен үшін журналистика – шындықтың шырағы.
Шырақ қараңғыда жол көрсетеді. Ал журналист қоғамдағы көмескі қалған мәселелерге жарық түсіреді. Ол көпшілік біле бермейтін оқиғаны зерттеп, адамдардың назарын маңызды мәселеге аударады. Бір адамның үнін мыңдаған адамға жеткізе алады. Бір мақаламен қоғамға ой салып, бір мәселенің шешілуіне себеп болуы мүмкін.
Сондықтан журналистің жұмысы сырт көзге қарағанда жеңіл көрінгенімен, оның жауапкершілігі өте үлкен.
Журналистің басты міндеті – ақпаратты халыққа жеткізу. Бірақ ақпаратты жеткізудің өзі жеткіліксіз. Ең маңыздысы – оның шынайы әрі нақты болуы. Себебі журналистің әрбір сөзіне оқырман сенеді. Сол себепті журналист жалған ақпарат таратпай, деректі тексеріп, әр мәселені жан-жақты қарастыра білуі керек.
Журналистика маған осыны үйретіп келеді: сөздің салмағы бар.
Кейде бір ғана сөйлем адамның көңіл-күйіне әсер етуі мүмкін. Бір мақала біреуге үміт сыйлауы мүмкін. Ал дұрыс зерттелмеген ақпарат керісінше қоғамға зиян келтіруі ықтимал. Сондықтан журналист үшін қалам ұстай білу ғана емес, сол қаламның жауапкершілігін сезіну де маңызды.
Менің ойымша, нағыз журналист ең алдымен ізденімпаз болуы керек. Ол үнемі оқып, үйреніп, ізденіп жүруі қажет. Әлемде болып жатқан өзгерістерден хабардар болып, қоғамның тынысын сезіне білуі тиіс. Әр адамның пікіріне құрметпен қарап, түрлі көзқарасты тыңдай алуы қажет.
Журналистің тағы бір маңызды қасиеті – батылдық.
Өйткені журналист кейде көпшілік айта алмай жүрген мәселені көтереді. Кейде қиын сұрақ қояды. Кейде қоғамның назарынан тыс қалған адамдардың мәселесін халыққа жеткізеді. Бұл үшін батылдықпен қатар сабыр, мәдениет және жауапкершілік қажет.
Мен журналистиканы таңдаған сайын осы қасиеттердің әрқайсысының маңызын түсініп келемін.
Журналистика – тек газетке мақала жазу немесе теледидардан жаңалық оқу емес. Бүгінгі журналистика үлкен әрі сан қырлы әлемге айналды. Қазіргі журналист газет-журналмен қатар интернет сайттарында, әлеуметтік желілерде, радио мен теледидарда еңбек ете алады. Фото, видео, мәтін, сұхбат, подкаст секілді түрлі бағыттарды меңгеруі қажет.
Заманауи журналист заманмен бірге өзгеріп отыруы керек.
Технология дамыған сайын ақпарат тарату жылдамдығы да артты. Бір жаңалық бірнеше минуттың ішінде мыңдаған адамға жетуі мүмкін. Бірақ жылдамдық артқан сайын жауапкершілік те арта түседі. Ақпаратты бірінші болып жариялау емес, оны дұрыс әрі шынайы жеткізу маңызды.
Мен болашақта осы талаптарды жақсы меңгерген журналист болғым келеді.
Менің ерекше қызығатын бағыттарымның бірі – адамдардың өмірі мен тағдыры туралы жазу. Себебі әр адамның өз тарихы бар. Бір қарапайым адамның өмір жолының өзінен үлкен сабақ табуға болады. Кейде елге танымал тұлғалар туралы көп жазылады да, қарапайым еңбек адамдарының еңбегі назардан тыс қалып жатады. Мен сондай адамдардың еңбегін көрсеткім келеді.
Ауылда еңбек етіп жүрген қарапайым жандар, өз кәсібін адал атқарып жүрген мамандар, білімге ұмтылған жастар, спортта жетістікке жеткен жасөспірімдер, шығармашылықпен айналысып жүрген таланттар – осындай адамдардың әңгімесі де оқырманға жетуі керек деп ойлаймын.
Журналист халыққа жақын болғанда ғана оның жазған дүниесі жүрекке жетеді.
Мен үшін журналистикадағы ең маңызды нәрсенің бірі – қазақ тілінің қадірін арттыру. Ана тілімізде сапалы, сауатты әрі мазмұнды мақалалардың көп болғанын қалаймын. Қазақ тілінің байлығын журналистика арқылы көрсетуге болады.
Тіл – журналистің негізгі құралдарының бірі.
Сондықтан журналист сөзді дұрыс таңдауы, сөйлемді сауатты құрауы, ойды анық жеткізуі керек. Әдемі сөздің өзі мағынасыз болса, оның құндылығы төмендейді. Ал қарапайым сөзбен айтылған шынайы ой оқырманға әлдеқайда жақын болуы мүмкін.
Мен де өз жазу мәнерімді қалыптастыруға тырысып жүрмін. Кейде ойымды бірден дұрыс жеткізе алмай қалатын кездер болады. Кейде жазған мәтінімді қайта қарап, өзгертіп, түзетуге тура келеді. Бірақ мен мұны қиындық емес, тәжірибе деп қабылдаймын.
Өйткені жақсы журналист бір күнде қалыптаспайды.
Ол жылдар бойы ізденеді. Көп оқиды. Көп жазады. Қателеседі. Қателігін түзетеді. Тағы да үйренеді.
Менің бүгін жасап жүрген әрбір шағын әрекетім болашақтағы үлкен мақсатыма бастайтын жолдың бір бөлігі.
Журналистикаға деген қызығушылығымды ата-анам да біледі. Әр ата-ана баласының болашағын ойлап, оның жақсы мамандық иесі болғанын қалайды. Менің ата-анамның да мен үшін өз арманы бар. Олар менің білім алып, өмірден өз орнымды тауып, жақсы адам болғанымды қалайды.
Ата-ананың арманы кейде баласының арманымен бір арнада тоғысады.
Мен үшін олардың үміті өте қымбат.
Мен өз арманымды орындау арқылы ата-анамның да сенімін ақтағым келеді. Өйткені менің жетістігім – тек менің ғана жетістігім емес. Менің артымда мені қолдайтын, маған сенетін ата-анам бар.
Олар менің қандай мамандықты таңдайтынымнан бұрын, өз жолымды тауып, бақытты болғанымды қалайды. Сондықтан журналистикаға деген таңдауым да олар үшін маңызды.
Менің арманым – өзім жақсы көретін мамандықта еңбек ету.
Ал ата-анамның арманы – менің жақсы өмір сүріп, өз орнымды табуым.
Осы екі арманның тоғысатын жері – менің болашағым.
Бала күнгі арманымның бүгін үлкен мақсатқа айналғанына қуанамын. Бұрын журналист болу мен үшін алыстағы арман секілді көрінетін. Қазір сол арманға өзім қадам басып келемін.
Мақала жазу – сол қадамдардың бірі.
Газетке шыққан әрбір мақаламды, жазған әрбір мәтінімді мен өзім үшін үлкен тәжірибе деп бағалаймын. Себебі әр материал мені журналистикаға бір табан жақындатады.
Бүгінде мен журналистика туралы көп нәрсе үйренгім келеді. Сұхбат алуды, ақпарат жинауды, дерекпен жұмыс істеуді, мақала жазуды, тақырып қоюды, оқырманның назарын аударатын мазмұн жасауды меңгергім келеді.
Болашақта кәсіби журналист болып, өз қолтаңбамды қалыптастыру – менің үлкен мақсатым.
Мен журналистика арқылы адамдарға пайдалы болғым келеді.
Қоғамға қажетті ақпаратты жеткізіп, жақсы бастамаларды насихаттап, жастардың жетістігін көрсетіп, туған жердің тынысын жазғым келеді.
Әсіресе өзіме жақын адамдар мен туған жер туралы жазу мен үшін ерекше.
Өйткені журналистика алыстан іздейтін дүние емес. Үлкен тақырып кейде өз ауылыңнан, өз ортаңнан, өзің көріп жүрген адамдардың өмірінен табылады.
Туған жердің тарихын, еңбек адамдарының еңбегін, ауыл жастарының арманын, елге қызмет етіп жүрген азаматтардың жолын жазу арқылы да үлкен дүниеге үлес қосуға болады.
Журналистика – халықтың қуанышын да, мұңын да бірге жеткізетін мамандық.
Бір күні журналист болсам, мен де халықтың сөзін сөйлейтін, елдің мұңын еститін, жақсы жаңалыққа қуана білетін журналист болғым келеді.
Меніңше, журналист үшін ең үлкен марапат – атақ немесе танымалдық емес. Ең үлкен марапат – оқырманның сенімі.
Егер бір оқырман менің мақаламды оқып, жаңа нәрсе үйренсе, бір адам өз мәселесінің естілгенін сезінсе, бір жас өз арманына сеніп қалса – мен үшін одан үлкен қуаныш жоқ.
Журналистика мені осындай мақсаттарға жетелейді.
Арманға жетудің жолы әрқашан тегіс болмайды. Қиындықтар кездеседі. Кейде өзіңе деген сенімің азаюы мүмкін. Кейде жазғаның көңілдегідей шықпайды. Кейде жасаған еңбегіңнің нәтижесі бірден көрінбейді.
Бірақ арманнан бас тартпау керек.
Мен бала күнімнен журналист болуды армандадым. Ендеше сол арманым үшін еңбек етуім керек.
Қазір мен жолдың басында тұрмын. Алдымда әлі талай белес, талай сынақ, талай мүмкіндік бар. Мен сол мүмкіндіктерді пайдаланып, өзімді дамытуға тырысамын.
Журналистикаға қарай жасаған әр қадамым мені болашағыма жақындата береді.
Мен үшін журналистика – тек мамандық таңдау емес, өзімді табу жолы.
Қалам ұстап, ой жазғанда өзімді еркін сезінемін. Бір тақырыпты зерттеп, оның қыр-сырын түсінгенде ерекше әсер аламын. Бір адамның әңгімесін тыңдап, оның өмірінен өзіме сабақ алған кездерім де бар.
Сондықтан журналистика менің табиғатыма жақын мамандық екенін сезінемін.
Мен болашақта журналистика саласында өз орнымды тапқым келеді. Қандай бағытта жұмыс істесем де, ең бастысы – өз мамандығымды шын жүрегіммен жақсы көру.
Мамандықты жүрекпен таңдау – адамның өз болашағына жасаған ең маңызды шешімдерінің бірі.
Мен өз таңдауымды жүрегіммен жасағым келеді.
Бала күнгі арманымның бүгін мақсатқа айналуы – мен үшін үлкен қуаныш. Бір кездері қиялымда ғана болған журналистика бүгінде өмірімнің маңызды бағытына айналып келеді.
Мен әлі журналист емеспін деп айтуға болады. Бірақ мен журналистикаға қарай қадам жасап жүрген жас талапкермін.
Менің қолымда қалам бар.
Ал қаламның артында арман бар.
Арманның артында мақсат бар.
Ал мақсаттың артында еңбек бар.
Мен осы жолдан таймай, өзім қалаған мамандықтың биігіне жеткім келеді.
Журналистика – шындықты іздейтіндердің жолы. Ол – қоғамның үнін жеткізетін, халықтың сөзін сөйлейтін, елдің тынысын көрсететін сала.
Журналист – қоғамның көзі.
Журналист – халықтың үні.
Журналист – шындықтың жаршысы.
Сондықтан мен үшін журналистика – шындық шырағы.
Шырақтың жарығы айналаға сәуле шашады. Мен де болашақта өз қаламымның жарығын елге, қоғамға, оқырманға жеткізгім келеді.
Бала күнгі арманымның соңынан еріп, бүгін журналистикаға қарай алғашқы қадамымды жасап келемін.
Алда қандай жол күтіп тұрғанын нақты білмеймін. Бірақ бір нәрсені анық білемін: мен өз арманымның жолын таңдадым.
Бұл жол – журналистика жолы.
Бұл жол – сөз жолы.
Бұл жол – шындық жолы.
Ал менің ең үлкен мақсатым – сол жолдың бойында өз ізімді қалдыру.
АБИЛАХАТҚЫЗЫ Нұрай,
Алматы облысы, Райымбек ауданы,
«Қақпақ» ауылындағы
Жаменке орта мектебінің 10 — сынып оқушысы
Жетекшісі:Мұқанбекова Майра Әміржанқызы
