Гандбол – қол добы, спорттық доп ойыны
Аңдатпа: Гандбол – допты 7 адамға дейін ойнайтын топтық ойын. Оны мектеп қабырғасында дене шыныұтыру пәні барысында оқушыларды гандбол ойнауға машықтандыру — физикалық дамуына ықпал ететін маңызды элементтердің бірі болып табылады. Бұл мақалада гандбол ойынының негізгі жаттығулары мен дайындық әдістері қарастырылады. Жаттығу бағдарламаларының тиімділігі, оқушылардың физикалық белсенділігін арттыру, координация мен ептілікті дамыту жолдары талқыланады. Сонымен қатар, денсаулыққа пайдасы мен командалық жұмыс дағдыларын қалыптастырудағы рөлі де зерттеледі. Бұл зерттеу гандболды мектеп бағдарламасына енгізудің маңыздылығын көрсетеді.
Мақсаты:
Гандболға арналған арнайы жаттығулар мен дайындық әдістерін зерттеу арқылы спортшылардың физикалық және тактикалық дағдыларын жетілдіру.
Міндеттері:
- Оқушылардың гандбол ойынның негізгі техникаларын меңгеруі үшін тиімді жаттығу бағдарламаларын құрастыру қажет.
- Спортшылардың физикалық дайындығын арттыру мақсатында арнайы жаттығулардың жүйелілігін және құрылымын зерттеу маңызды.
- Гандболға тән тактикалық әдістерді дамыту үшін стратегияларды талдау және оларды практикалық жаттығуларға енгізу керек.
- Жаттығу әдістерінің тиімділігін бағалау арқылы спортшылардың ойын нәтижелерін жақсарту жолдарын анықтау қажет.
Кіріспе:
[1]Спорт түрінің пайда болу уақыты 1898 жыл деп есептеледі, бұл спорт ойының Германияда дене шынықтыру мұғалімі Хольгер Нильсен ойлап тапты. Халықаралық қол добы федерациясы 1928 жылы құрылды. 1936 жылы Берлинде өткен Олимпиялық ойындар бағдарламасына енді. қ қол добы федерациясының ережелері өзгертіліп қайта құрылды. Қазақстанда қол добынан алғашқы жарыстар 1925 жылдан бастап өтіп келеді. Ал ресми жарыстар 1959 жылдан бастап өтуде. Қол добынан Қазақстан Республикасы әйелдер құрамасы 2002 жылы Азия чемпионы және 14 — Азия ойындарының күміс жүлдегері атанды. .[1]
Гандбол – қазіргі қоғамда кеңінен таралған спорт түрлерінің бірі болып табылады, ол оқушылардан жоғары деңгейдегі физикалық дайындық пен тактикалық ойлауды талап етеді. Бұл спорт түрі денсаулықты нығайтып, әлеуметтік қарым-қатынастарды жақсарту үшін ерекше маңызға ие. Гандболдың дамуы және оның танымалдығы көптеген елдерде спорттық мәдениеттің ажырамас бөлігіне айналғанын көрсетеді. Осы тұрғыда, гандболға арналған арнайы жаттығулар мен дайындық әдістері оқушылардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін маңызды құрал болып табылады.
Жаттығулар оқушылардың жылдамдығын, күшін, икемділігін және төзімділігін арттыруға көмектеседі. Сонымен қатар, ойынның тактикалық аспектілерін меңгеру үшін қажетті әдістерді үйрету командалық жұмысты жақсартады.
Гандболдың қазіргі қоғамдағы өзектілігі мен практикалық маңыздылығы оның денсаулықты нығайту, спорттық шеберлікті арттыру және әлеуметтік байланыстарды нығайту қабілетінде жатыр. 
Бұл жаттығулардың жүйелілігі мен тиімділігі оқушылардың нәтижелерін едәуір жақсартуға, сондай-ақ олардың өзін-өзі бағалау деңгейін көтеруге ықпал етеді.
Қазіргі уақытта гандболға арналған жаттығулардың жаңа түрлері мен әдістері дамып, олардың тиімділігі ғылыми негізде дәлелденуде. Бұл оқушылардың физикалық және психологиялық дайындығын жетілдіруде жаңа мүмкіндіктер ашады, сондай-ақ олардың жеке және командалық нәтижелерін жақсартуға көмектеседі.
Негізгі бөлім
Гандбол спорты, қазіргі заманда маңызды спорт түрлерінің бірі ретінде, ойыншылардан жоғары деңгейдегі физикалық және тактикалық шеберлікті талап етеді. Бұл спорт түрі денсаулықты нығайтуға, әлеуметтік қарым-қатынастарды жақсартуға және командалық жұмысты жетілдіруге мүмкіндік береді. Осы тұрғыдан алғанда, гандболға арналған арнайы жаттығулар мен дайындық әдістерін зерттеу спортшылардың бәсекеге қабілеттілігін арттырудың маңызды құралы болып табылады.
Физикалық дайындық: Физикалық дайындық гандболда шешуші рөл атқарады. Жылдамдық, икемділік, күш және төзімділік – бұл спортшының жетістігін анықтайтын негізгі факторлар. Мысалы, жылдамдықты арттыру үшін спринт жаттығулары, икемділікті жақсарту үшін әртүрлі созу жаттығулары маңызды.
Тактикалық дайындық:Тактикалық дайындық ойын нәтижесіне тікелей әсер етеді. Стратегияларды дұрыс талдау және оларды практикалық жаттығуларға енгізу командаға артықшылық береді. Мысалы, белгілі бір ойын сценарийлерін қайта-қайта қайталау спортшыларға әртүрлі жағдайларда дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі. Бұл ойыншылардың командалық жұмысқа бейімділігін арттырады және олардың тактикалық ойлау қабілетін дамытады.
Жаттығулардың тиімділігі:Жаттығу бағдарламаларының тиімділігін бағалау оқушылардың нәтижелерін жақсартуға мүмкіндік береді. Мысалы, белгілі бір уақыт аралығында физикалық көрсеткіштердің өзгеруі, ойынның сапасы мен нәтижелері арқылы бағалануы мүмкін. Бұл көрсеткіштер жаттығу әдістерінің тиімділігін анықтауға және оларды жетілдіруге мүмкіндік береді.
Гандболға арналған арнайы жаттығулардың маңыздылығы оның оқушылардың физикалық және психологиялық дайындығын арттыруға бағытталғанында. Бұл жаттығулардың артықшылықтары арасында денсаулықты нығайту, спорттық шеберлікті жетілдіру және әлеуметтік байланыстарды нығайту бар. Гандболдың танымалдылығы мен оның спорттық мәдениеттегі орны бұл бағыттағы зерттеулерді одан әрі дамыту қажеттілігін көрсетеді.
Қорытынды.
Гандболға арналған арнайы жаттығулар мен дайындық әдістері оқушылардың физикалық және тактикалық шеберлігін арттыруға бағытталған маңызды құрал болып табылады. Физикалық дайындықтың негізінде жылдамдық, икемділік, күш және төзімділік сияқты қасиеттер жатыр, ал тактикалық дайындық ойын стратегияларын дұрыс талдауға және практикалық жаттығуларға енгізуге мүмкіндік береді. Бұл спортшылардың бәсекеге қабілеттілігін арттырумен қатар, командалық жұмысқа бейімділігін де күшейтеді.
Болашақта гандболға арналған жаттығу әдістерін зерттеуді жалғастырып, инновациялық тәсілдерді енгізу қажет. Әсіресе, гандболға қызығушылығы бар оқушы, үлкендер болсын тек спорт ретінде ғана емес, денсаулықты нығайтудың және әлеуметтік байланыстарды нығайтудың құралы ретінде қарастыруды ұсынамын. Осы бағытта белсенді әрекет етіп, спорттық мәдениетімізді дамытуға үлес қосуымыз керек. Бұл – тек қана спортшылар үшін емес, жалпы қоғам үшін маңызды қадам.
ҚАЛШАБЕК Алкей Лесбайұлы,
Түркістан облысы, Шардара ауданы,
«Сырбек Каттебеков атындағы жалпы білім беретін мектеп»
коммуналдық мемлекеттік мекемесі дене шынықтыру пәнінің мұғалімі
Дереккөзі:[1]https://kk.wikipedia.org/wiki/Қол добы
