Жастар және жұмыссыздық

Тығырықтан шығу  жолдары мен мүмкіндіктеріне қысқаша тоқталайық.

Жастар жұмыссыздығы – бүгінгі қоғамдағы ең өзекті мәселелердің бірі. Қазіргі таңда көптеген жас түлектер жоғары білім алып, еңбек нарығына шыққанымен, өз мамандығы бойынша жұмыс табу қиындықтарына тап болады. Бұл мәселе Қазақстанда ғана емес, бүкіл әлемде кездеседі және оның себептері мен шешу жолдарын талдау маңызды.

Жастар арасындағы жұмыссыздықтың себептері:

1.Еңбек нарығындағы сәйкессіздік. Еңбек нарығында кейбір мамандықтарға сұраныс көп болса, басқа салаларда артықшылық байқалады. Жоғары оқу орындары түлектерді жұмыс  талаптарына бейімдемей, теориялық білімге көбірек мән береді. Нәтижесінде жастардың алған білімдері нақты жұмысқа жарамсыз болып қалады.

2.Тәжірибенің жоқтығы. Көптеген жұмыс берушілер жаңа мамандардан тәжірибе талап етеді,  ал жастардың еңбек өтілі жоқ. Бұл еңбек нарығына алғаш қадам басқан жастардың ең үлкен кедергілерінің бірі.

3.Аймақтық дисбаланс. Ауылдық жерлерде жұмыс орындарының жетіспеуі жастардың қалаға көшуіне себеп болады. Алайда, қалаларда да барлығына бірдей жұмыс табыла бермейді, бұл жастардың арасында жұмыссыздық деңгейін арттырады.

4.Экономикалық тұрақсыздық .Әлемдік және ел ішіндегі экономикалық қиындықтар жұмыс орындарының азаюына әкеліп соғады. Бұл жағдай, әсіресе, жастарға әсер етеді, себебі олар ең әлсіз еңбек ресурсы санатына жатады.

Жұмыссыздық жастардың өмір сүру сапасына және қоғамдағы орнына теріс әсер етеді. Бұл олардың қаржылық қиындықтарға ұшырап, тәуелсіз бола алмауына әкеледі. Сонымен қатар, жұмыссыздық психологиялық мәселелерді туындатып, жастардың өзін-өзі бағалауын төмендетеді.

Шешу жолдарын 5 тәсілмен сараптасақ:

1.Білім беру жүйесін жаңғырту. Білім беру жүйесін еңбек нарығының қажеттіліктеріне бейімдеу қажет. Жас мамандарды жұмыс берушілердің сұранысына сай даярлау үшін дуалды білім беру жүйесін кеңейту маңызды. Бұл жастардың оқу кезінде тәжірибе жинақтап, оқу бітірген соң бірден жұмыс табуына мүмкіндік береді.

2.Жастарға арналған бағдарламалар. Мемлекеттік деңгейде жастарды жұмысқа орналастыруға бағытталған арнайы бағдарламаларды күшейту керек. Мысалы, «Жастар практикасы» сияқты бастамаларды кеңейтіп, әр түлекке жұмыс іздеуде қолдау көрсету қажет.

3.Шағын кәсіпкерлікті дамыту. Жастарды кәсіпкерлікке баулу – жұмыссыздықты шешудің тиімді жолдарының бірі. Жас кәсіпкерлерге гранттар мен жеңілдетілген несие беру арқылы олардың өз ісін ашуға мүмкіндік жасау керек.

4.Аймақтарды дамыту. Ауылдық жерлерде инфрақұрылымды жақсартып, жаңа жұмыс орындарын ашу арқылы жастардың өз өңірлерінде қалуын қамтамасыз етуге болады. Бұл үшін ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп салаларына инвестиция тарту маңызды.

5.Жұмыс берушілермен әріптестік орнату. Мемлекет пен жеке сектор арасындағы әріптестік жастарды жұмыспен қамтуда шешуші рөл атқара алады. Жұмыс берушілерге жаңа кадрларды қабылдауға арналған салық жеңілдіктерін ұсыну – ынталандырудың тиімді әдісі.

Жастар жұмыссыздығы – ел болашағына әсер ететін маңызды мәселе. Жастар – кез келген қоғамның негізгі қозғаушы күші, сондықтан оларды еңбек нарығында қолдау барлық тараптан жүзеге асуы керек. Білім беру, кәсіпкерлік, мемлекеттік бағдарламалар мен жұмыс берушілер арасындағы тығыз байланыс жастардың әлеуетін ашуға мүмкіндік береді. Бұл тек жұмыссыздықты азайтып қана қоймай, жалпы экономикалық және әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етеді.

САҒЫНДЫҚ Зере Азаматқызы

Қарағанды қаласы, №59 ЖББМ 11-сынып оқушысы

Жетекшісі: Оразбаева Жанар Кенжебаевна,

Қазақ тілі және әдебиет пәндерінің мұғалімі.

Сурет:https://astanatv.kz/cache/imagine