Сурет: ЖИ, жолдаған автор
Эмоция – адамның ішкі дүниесінде болып жатқан сезімдік реакциялар жүйесі. Ол сыртқы ортадағы оқиғаларға, адамдармен қарым-қатынасқа және ішкі ойларға жауап ретінде пайда болады. Біз қуану, қорқу, ашулану немесе таңдану сияқты сезімдерді күнделікті өмірде жиі бастан өткереміз, бірақ олардың қалай пайда болатынына көп адам терең мән бере бермейді.
Эмоцияның пайда болу процесі ең алдымен мида басталады. Адам қандай да бір жағдайға тап болған кезде, оның миы сол ақпаратты жылдам өңдейді. Бұл жерде ең маңызды рөлді лимбикалық жүйе атқарады, әсіресе амигдала деп аталатын бөлігі. Ол қауіп-қатерді, қуаныш немесе жағымсыз жағдайларды бірден танып, тиісті реакцияны іске қосады.
Миға келген ақпарат тек эмоция тудырып қана қоймайды, сонымен бірге денеде де өзгерістер жасайды. Мысалы, адам қорыққанда жүрек соғысы жиілейді, ал қуаныш кезінде ми эндорфин сияқты «бақыт гормондарын» бөледі. Осы гормондар адамның көңіл күйін қалыптастырады.
Эмоциялардың қалыптасуына тек биология ғана емес, адамның тәжірибесі мен жады да әсер етеді. Бұрын болған оқиғалар, көрген-түйген нәрселер біздің белгілі бір жағдайға қалай жауап беретінімізді анықтайды. Сондықтан бір жағдай әр адамда әртүрлі эмоция тудыруы мүмкін.
Сонымен қатар әлеуметтік орта да маңызды рөл атқарады. Отбасы, достар, қоғамда қалыптасқан нормалар адамның эмоциясын білдіруіне және оны түсінуіне әсер етеді. Кейбір адамдар эмоциясын ашық көрсетсе, кейбірі оны іште ұстайды.
Эмоция – мидың күрделі жұмысының, дененің биохимиялық реакциясының және өмірлік тәжірибенің нәтижесі. Ол адамды қоршаған әлеммен байланыстырып, өмірді сезінуге мүмкіндік береді.
ДАУКЕЕВА Алима,
Алматы облысы, Қарасай ауданы
«Ұлан орта мектебі» 11- сынып оқушысы.
Республикалық «Farabi shakirti» журналы
мен www.farabishakirti.kz желілік басылым
сайтының Жас тілшісі