Фото: ЖИ, жолдаған автор
Адам өміріндегі ең маңызды физиологиялық қажеттіліктердің бірі – ұйқы. Ол ағзаның қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етіп қана қоймай, адамның денсаулығына, ойлау қабілетіне және көңіл күйіне тікелей әсер етеді. Қазіргі таңда технологияның қарқынды дамуы мен әлеуметтік желілердің кең таралуына байланысты көптеген адамдар, әсіресе жасөспірімдер, ұйқы режимін сақтамайтын болды. Осы себепті ұйқының адам өміріндегі маңызын түсіндіру өзекті мәселелердің бірі болып отыр.
Ұйқы – ағзаның демалып, күш-қуатын қалпына келтіретін табиғи үрдіс. Ұйқы кезінде ми күндізгі алынған ақпараттарды өңдеп, есте сақтауға көмектеседі. Сонымен қатар ағзадағы жасушалар жаңарып, иммундық жүйе күшейеді. Ғалымдардың зерттеуінше, мектеп жасындағы оқушылар тәулігіне кемінде 8-10 сағат ұйықтауы қажет. Алайда көптеген жасөспірімдер сабақ, телефон немесе ойын-сауық салдарынан жеткілікті ұйықтамайды.
Ұйқының жеткіліксіздігі түрлі жағымсыз салдарға алып келеді. Біріншіден, адамның зейіні төмендеп, есте сақтау қабілеті әлсірейді. Екіншіден, шаршау мен ашушаңдық пайда болып, оқу үлгерімі нашарлайды. Үшіншіден, ұзақ уақыт бойы дұрыс ұйықтамау жүрек-қан тамырлары ауруларының, артық салмақтың және жүйке жүйесі ауруларының пайда болу қаупін арттырады. Сондықтан денсаулықты сақтау үшін ұйқы тәртібін қатаң ұстану қажет.
Дұрыс ұйықтау мәдениетін қалыптастыру да маңызды. Ұйықтар алдында телефон мен басқа да электронды құрылғыларды пайдалануды шектеу керек. Сондай-ақ бөлмені желдетіп, белгілі бір уақытта жатып, белгілі бір уақытта тұру ағзаға пайдалы әсер етеді. Кешкі уақытта ауыр тамақтанудан және сергітетін сусындарды көп ішуден бас тартқан жөн.
Қорытындылай келе, ұйқы – адамның физикалық және рухани саулығының негізі. Ол ағзаны қалпына келтіріп, күнделікті өмірде белсенді болуға мүмкіндік береді. Әр адам өз денсаулығына жауапкершілікпен қарап, жеткілікті әрі сапалы ұйқыға көңіл бөлуі керек. Ұйқыны бағалау – өз денсаулығыңды бағалау деген сөз.
Аяулым БҰХАРБАЙ,
Астана қаласы, М.Әуезов атындағы
№86 мектеп-гимназиясының 11-сынып оқушысы
Республикалық «Farabi shakirti» журналы
мен www.farabishakirti.kz желілік басылым-
сайтының Жас тілшісі
Жетекшісі: Байтугулова Кульбаршин Калидулаевна,
қазақ тілі мен әдебиеті пәндерінің мұғалімі