Сурет: ЖИ, жолдаған автор
Кіріспе
Адам баласы дүниеге келгеннен-ақ екі нәрсеге мұқтаж болады: білімге және тәрбиеге. Білім – ақылдың көзі, тәрбие – жүректің шырағы. Ұлы Абай атамыз «Толық адам болу үшін бес нәрсе керек: тәрбие, ғылым, ақыл, қайрат, жүрек» деген екен. Осы бес қасиетсіз ел болмайды, ұрпақ тәрбиеленбейді. Қазіргі жаһанданған әлемде ұлтты сақтап қалудың жалғыз жолы – сапалы білім мен терең тәрбие.
Негізгі бөлім. Білімнің орны. Білім дегеніміз – қараңғылықтан жарыққа шығаратын шамшырақ. «Оқығанды білімді дейді, тоқығаны қасиетті дейді» — деген мақал тегін айтылмаған. Білімді адам қателеспейді, елге пайдасын тигізеді. Ғылым мен технология дамыған XXI ғасырда білімсіз адам заманнан қалып қояды. Біздің Қазақстан да «білімді ұрпақ» деген қағиданы алға қойып келеді. Мектеп, университет, ғылыми зерттеулер – бәрі сол бір мақсат үшін. Өйткені «Білім – таусылмайтын қазына».
Тәрбиенің маңызы. Бірақ білімнің өзі жеткіліксіз. Білімі бар, бірақ тәрбиесі жоқ адам қоғамға қауіп төндіреді. «Тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы». Бұл – ғұлама Әбу Насыр Әл-Фарабидің қанатты сөзі. Адам баласын ең алдымен адамгершілікке, әдептілікке, жауапкершілікке үйрету керек. Отбасы – тәрбиенің алтын бесігі. Бала ең алғашқы сабағын анасының әлдиінен, әкесінің ақылында алады. «Ата көрген оқ жонар, шеше көрген тон пішер» деген даналық сөзге сүйенсек, ұрпақ үлкенінен үйренеді. Тәрбие – ұлттық құндылықтарды сақтаудың кепілі. Тілімізді, ділімізді, салт-дәстүрімізді ұрпақ бойына сіңіру – біздің борышымыз.
Білім мен тәрбиенің бірлігі. Білім мен тәрбие – егіз ұғым. Біреуі жоқ болса, екіншісі кемшілік. «Білімдіге дүние жарық, тәрбиеліге қоғам ыстық» деген сөз бар. Білімді дәрігер науқасты емдейді, ал тәрбиелі дәрігер оған жанашырлықпен қарайды. Білімді инженер көпір салады, тәрбиелі инженер оны берік салады. Сондықтан мектепте тек формула емес, мейірім де үйрету керек. Ғылыммен қатар адамдықты да тәрбиелеу керек.
Ғылыми талдау. Психологтардың зерттеуінше, адамның жетістігінің 80 пайызы эмоционалды интеллект пен тәрбиеге байланысты екен. Тек IQ емес, EQ маңызды. Тәрбиелі, саналы ұрпақ ғана елдің тұрақтылығын сақтайды. Ал білімсіз қоғам – адасқан кеме сияқты. Қазақстанның «Жаңа Қазақстан»» идеясының да түп қазығы – сапалы білім мен ұлттық тәрбие.
Қорытынды. Қорыта айтқанда, ұлттың болашағы мектеп партасынан басталады. «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деген заңғар жазушы Мұхтар Әуезовтің дана сөзінің терең мәні зор. Егер біз әр балаға мықты білім, мызғымас тәрбие берсек, Қазақстанның келешегі кемел болады. «Ұлт болашағы — тәрбиеден басталады» демекші, бүгінгі бала – ертеңгі ел иесі. Сондықтан білім мен тәрбиені қатар дамыту – біздің қасиетті парызымыз.
АРИПБЕК Балнұр Ғалымжанқызы,
Республикалық «Farabi shakirti» журналы
мен www.farabishakirti.kz желілік басылым
сайтының Жас тілшісі
«Қосан Мамытов мектебінің» түлегі,
Түркістан облысы,
Төле би ауданы, Зертас ауылы.
Шығармашылық жетекшісі:
Адылбеков Ерлан Қуандықұлы,
мектеп директоры
