Сурет: ЖИ, жолдаған автор
Қазіргі таңда пластик қалдықтары әлемдегі ең өзекті экологиялық мәселелердің біріне айналды. Бір кездері адам өмірін жеңілдету үшін шығарылған пластик бүгінде табиғатқа орасан зиян келтіріп отыр. Күн сайын дүкеннен алынатын пакеттер, бір рет қолданылатын ыдыстар мен пластик бөтелкелер қоқысқа тасталып, қоршаған ортаның ластануына себеп болуда.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасының мәліметінше, жыл сайын әлемнің өзендері мен мұхиттарына 19 — 23 миллион тонна пластик қалдықтары түседі. Бұл табиғаттың қалыпты тіршілігіне үлкен қауіп төндіреді. Ең алаңдатарлығы – пластиктің табиғатта өте баяу ыдырауы. Кейбір пластик түрлерінің толық жойылуына жүздеген жыл қажет. Осы уақыт ішінде олар топырақты, суды және ауаны ластап үлгереді.
Пластик қалдықтарының зардабын жануарлар да қатты сезінуде. Мұхиттағы тасбақалар, балықтар мен теңіз құстары пластик қалдықтарын қорек деп ойлап жұтып қояды. Нәтижесінде көптеген жануарлар қырылады.
Ғалымдардың зерттеулеріне сәйкес, микропластик бөлшектері бүгінде мұхит суынан ғана емес, ауыз судан, тағам өнімдерінен және адам ағзасынан да анықталған. Бұл мәселенің тек экологияға емес, адам денсаулығына да әсер ете бастағанын көрсетеді.
Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының (OECD) деректеріне сүйенсек, 2019 жылы әлемде 353 миллион тонна пластик қалдықтары жиналған, алайда оның небәрі 9 пайызы ғана қайта өңделген. Егер қазіргі жағдай өзгермесе, 2060 жылға қарай пластик қалдықтарының көлемі үш есеге дейін артуы мүмкін.
Мәселені шешудің жолдары да бар. Ең алдымен, бір рет қолданылатын пластик бұйымдарды азайту қажет. Оның орнына көп рет пайдаланылатын сөмкелер мен бөтелкелерді қолданған жөн. Сонымен қатар қалдықтарды сұрыптау мәдениетін қалыптастырып, қайта өңдеу саласын дамыту маңызды.
Экологиялық сауаттылықты арттыру арқылы әрбір азамат табиғатты қорғауға өз үлесін қоса алады.
Табиғат – адамзаттың ортақ үйі. Сондықтан пластик қалдықтарымен күресу тек мемлекеттердің емес, әр адамның жауапкершілігі болуы тиіс. Бүгінгі әрекетіміз ертеңгі қоршаған ортаның жағдайын анықтайды. Таза табиғатты келер ұрпаққа аман жеткізу – баршамыздың ортақ міндетіміз.
Назым ДҮЙСЕНБЕК
Түркістан облысы, Ордабасы ауданы,
«Темірлан» жалпы білім беретін мектебінің
11-сынып оқушысы.
Республикалық «Farabi shakirti» журналы
мен www.farabishakirti.kz желілік басылым
сайтының Жас тілшісі
Пайдаланылған дереккөздер:
UN Enviroment Programme, OECD.
