Ұлыстың ұлы күні – береке мен бірліктің жаңаруы

(Сурет: жасанды интеллект ЖИ)

Күн мен түн теңеліп, табиғат ана қысқы ұйқысынан оянған сәтте қазақ даласына  Ұлыстың ұлы күні – наурыз келеді. Бұл жай ғана күнтізбелік мейрам емес, бұл – болмыстың жаңаруы, тіршіліктің қайта түлеуі және адамзат пен табиғаттың үндестігін паш ететін терең философиялық мәні бар құбылыс.

Наурыз мейрамының негізгі философиясы – гармония. Көшпенділер мәдениетінде адам өзін табиғаттан бөліп қарамаған. Күннің жылынуы, төлдің көбеюі және алғашқы көктің шығуы – өмірдің жеңісі ретінде қабылданған. Бұл кезеңде адам бойындағы рухани қуат та жаңырады. Айтылғандай, «жаңару» тек сыртқы дүниеге емес, ең алдымен адамның ішкі әлеміне қатысты. Көне түркілік танымда наурыз – жақсылық пен жамандықтың, жарық пен қараңғының арпалысында жарықтың жеңіске жеткен сәті. Сондықтан бұл мейрам әрбір жанның көкейіне үміт ұялатып, болашаққа деген сенімін нығайтады.

Наурыздың тағы бір маңызды қыры – әлеуметтік татулық. Қазақ халқы бұл күні реніштерді кешіріп, араздықты ұмытқан. «Таспен атқанды аспен ат» деген қағида дәл осы мейрамда айқын көрініс табады. Көрісу салты: адамдардың бір-біріне амандық тілеп, қауышуы – бауырластықтың белгісі.  Наурыз көже: жеті дәмнен тұратын бұл тағамның өзіндік философиясы бар. Ол – молшылықтың, берекенің және бір шаңырақ астындағы бірліктің нышаны. Жеті саны – ғаламның жеті қабатын, жеті атаны және апта күндерін ишаралай отырып, тұтастықты бейнелейді.

Наурыз мерекесінің тәрбиелік мәні зор. Халқымыз бұл күні «Бұлақ көрсең, көзін аш», «Бір тал кессең, он тал ек», — деп, қоршаған ортаны тазартуға, ағаш егуге ерекше көңіл бөлген. Бұл – бүгінгі таңдағы экологиялық мәселелердің шешімі ретінде ұсынылатын ең озық дәстүрлі мектеп. Тазалық тек ауладан басталып қана қоймай, ой тазалығына ұласады. Жаман ойдан арылу, айналаға мейірім төгу, жетім-жесірге қарайласу – мерекенің рухани өзегі.

Бүгінгі таңда Наурыз мейрамы жаңа мазмұнға ие болуда. Ол тек этнографиялық мереке емес, ұлттық бірегейліктің негізіне айналды. Ұлттық киім кию тренді, ұлттық спорт ойындарының жандануы және отбасылық құндылықтардың дәріптелуі – заманауи қазақ қоғамының рухани сұранысын көрсетеді. Наурыз – өткен мен болашақты жалғайтын алтын көпір. Ол бізге ата-бабамыздың даналығын еске сала отырып, жаһандану дәуірінде өз бет-бейнемізді сақтап қалуға көмектеседі.

Қорыта айтқанда, наурыз – тек той-думан емес, ол – өмір философиясы. Жаңару мен берекенің салтанат құруы. Әрбір шаңыраққа ырыс, әрбір жүрекке жылу сыйлайтын бұл мейрамның мәні мәңгілік. Біздің міндетіміз – осы асыл құндылықтарды келер ұрпаққа бұзбай жеткізу. Ұлыс оң, ақ мол болсын!

Толғанай  ЖАҚСЫЛЫҚҚЫЗЫ

Алматы қаласы Білім Басқармасының

Алатау ауданы бойынша  «№26 ЖББМ»  11 – сынып оқушысы.

Республикалық «Farabi  shakirti» журналы

мен  www.farabishakirti.kz  желілік басылым сайтының   Жас  тілшісі