«Farabi Shakirti» мектеп мұғалімдері мен орта және жоғары оқу орындары оқытушыларына, сала мамандарына, магистранттар мен жасөспірімдерге арналған Республикалық желілік басылым-сайты
Мамандығым – өмірім

«Мамандық таңдау: жүрек қалауы мен қоғам күткен талаптың арасында»

📸 Сурет: ЖИ көмегімен жасалынды (Жасанды интеллект).

Жолдаған: автор Шәріпжан Айым

Мектеп бітіруге жақындаған сайын оқушылардың алдында бір маңызды сұрақ тұрады: «Кім боламын?». Бір қарағанда, бұл жай ғана мамандық таңдау сияқты көрінеді. Бірақ ойланып қарасақ, оның артында қаншама күмән мен жауапкершілік жатыр. Бірі бала кезден армандаған кәсібіне барғысы келеді, енді бірі ата-анасының қалауын орындауға тырысады. Ал кейбір жастар өздерінің нақты не қалайтынын әлі де білмейді.

Бүгінде мамандық таңдауға тек адамның қызығушылығы әсер етпейді. Ата-ананың пікірі, достардың таңдауы, қоғамдағы көзқарас та өз ықпалын тигізеді. Мысалы, кейбір отбасыларда дәрігер, заңгер немесе мұғалім болу тұрақты әрі жақсы болашақтың кепілі ретінде қарастырылады. Әрине, ата-ананың баласына жамандық тілемейтіні анық. Олар баласының қиналмай, жақсы өмір сүргенін қалайды. Бірақ баланың қызығушылығы мен қабілеті ескерілмесе, мұндай таңдау қаншалықты дұрыс болады?

Кейде жастар өздері қалаған мамандықтың орнына табысы жоғары немесе қоғамда беделді саналатын саланы таңдайды. Себебі «Осы мамандықпен жұмыс таба аласың ба?», «Оның болашағы бар ма?» деген сұрақтар жиі қойылады. Мұндай сұрақтардың болуы орынды. Дегенмен тек жалақы мен беделге қарап шешім қабылдау жеткіліксіз. Адам өмірінің көп бөлігін жұмыста өткізеді. Сондықтан өзі қызықпайтын іспен айналысу уақыт өте келе жалықтыруы мүмкін.

Тағы бір назар аударатын мәселе – жастардың қателесуден қорқуы. Кейбір оқушылар мамандықты бір рет таңдаса, оны өмір бойы өзгерте алмайтындай қабылдайды. Сол себепті шешім қабылдауды кейінге қалдырып, өзгелердің пікіріне көбірек сүйенеді. Ал шын мәнінде, адам уақыт өте келе өзінің қызығушылығы мен қабілетін жақсырақ түсінеді. Қазіргі заманда бір мамандықпен ғана шектелмей, жаңа бағыттарды меңгеруге де мүмкіндік бар. Ең бастысы – таңдаған жолыңды зерттеп, оған жауапкершілікпен қарау.

Сонымен қатар мамандықты тек сырттай бақылап таңдау да жиі кездеседі. Мысалы, біреу белгілі бір кәсіп иесінің жетістігін көріп, сол мамандықты таңдауы мүмкін. Бірақ әр мамандықтың көзге көрінбейтін қиындықтары бар. Оның күнделікті жұмысы, жауапкершілігі мен талаптары туралы алдын ала білу маңызды. Сол үшін мамандармен сөйлесу, оқу орындары туралы ақпарат жинау және өзіңді әртүрлі салада сынап көру пайдалы.

Екінші жағынан, тек арманға сеніп, еңбек нарығын ескермеу де дұрыс емес. Қалаған мамандықтың қандай білім мен дағдыны қажет ететінін, болашақта жұмыс мүмкіндіктері бар-жоғын алдын ала зерттеген жөн. Өйткені мамандық таңдау – тек ұнайтын істі табу емес, сол бағытта дамуға дайын болу.

Меніңше, бұл мәселеде ең қиыны – өз қалауыңды түсіну және оны өзгелерге жеткізе білу. Ата-ананың кеңесін тыңдау керек, бірақ олардың арманы баланың өмірлік мақсатына айналмауы тиіс. Себебі бірнеше жылдан кейін сол мамандық бойынша оқып, жұмыс істейтін – ата-анасы емес, жастың өзі.

Бәлкім, әр жас мамандық таңдағанда өзіне бір сұрақ қоюы керек шығар: «Мен бұл саланы шынымен қалаймын ба, әлде біреудің көңілінен шығу үшін таңдап жатырмын ба?». Өйткені дұрыс таңдау – өзгелер күткен маман болу емес, өзіңе лайық жолды табу.

ШӘРІПЖАН  Айым  Дәулетқызы,

 Павлодар облысы, Екібастұз қаласы,

«С.Торайғыров» атындағы №22 гимназия-

мектебінің 11-сынып оқушысы

Сәйкес жаңалықтар

Media саласының үздіктері болсын дейміз!

farabi shakirti shakirti

«Болашақтың мамандығы.»

Мамандық таңдаудағы басты қателіктер